Files
spider-ctext/太平御览/OPS/c112_tai_ping_yu_lan_0110.xhtml
2026-03-21 17:42:22 +08:00

39 lines
30 KiB
HTML
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
<!DOCTYPE html>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷一百一十</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt1"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha10" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt1">
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt1">
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c111_tai_ping_yu_lan_0109.xhtml" title="太平御覽/0109">皇王部三十四</a> <span style="color:#999"></span></td>
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷一百一十·皇王部三十五</td>
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"></span> <a rel="mw:WikiLink" href="c113_tai_ping_yu_lan_0111.xhtml" title="太平御覽/0111">皇王部三十六</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt1">
<tbody><tr>
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n2339" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85595366" title="d:Q85595366" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
</tbody></table>
</td></tr>
</tbody></table>
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="tang_gao_zong_tian_huang_da_di"><span id="id-.E5.94.90.E9.AB.98.E5.AE.97.E5.A4.A9.E7.9A.87.E5.A4.A7.E5.B8.9D" typeof="mw:FallbackId"/>唐高宗天皇大帝</h2>
<p>《唐書》曰:高宗天皇帝,諱治,太宗第九子也。母曰文德順聖皇后長孫氏。以<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt4" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“1102年”或“628年”">貞觀二年</span></a>六月,生于東宮之麗正殿。五年,封晋王。七年,遙授幷州都督。幼而歧嶷端審,寬仁孝友。初授《孝經》于著作郎蕭德言,太宗問曰:「此書中何言爲善?」對曰:「夫孝,始于事親,中于事君,終于立身。君子之事上也,進思盡忠,退思補過,將順其美,匡救其惡。」太宗悅曰:「行此,足以事父兄,爲臣子矣。」及文德皇后崩,晋王時年九歲,哀慕感動左右,太宗屢加慰撫,由是特深寵异。尋拜右武侯大將軍。十七年,皇太子承乾廢,魏王泰亦以罪黜,太宗與長孫無忌、房玄齡、李勣等計議,立晋王爲皇太子。太宗每視朝,常令在側,觀决庶政,或令參議,太宗數稱其善。十八年,太宗將伐高麗,命太子留鎮定州。及駕發有期,悲啼累日,因請飛驛遞表起居,幷遞敕垂報,幷許之。及軍旋,太子從至幷州。時太宗患癰,太子親吮之,扶輦步從數日。二十二年五月己巳,太宗崩。六月甲戌,皇太子即皇帝位,時年二十二。詔大赦天下。內外文武賜勛官一級。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:650年_(提及)" title="Category:650年 (提及)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span title="650年">永徽元年</span></a>春正月辛丑柏,上不受朝,詔改元。景午,立妃王氏爲皇后。二年春正月戊戌,詔曰:「去歲關輔之地,頗弊蝗螟,天下諸州,或遭水旱,百姓之間,致有罄乏,此由朕之不德,兆庶何辜?矜物罪已,載深憂惕。今獻歲肇春,東作方始,糧廩或空,事資賑給。其遭蟲水處有貧乏者,量以正義倉賑貸,五年春三月戊午,幸萬年宮。辛未,曲,赦所經州縣系囚。以工部尚書閻立德領丁夫四萬築長安羅郭。八月,大理奏决死囚,總有七十餘人。六年九月庚午,尚書右僕射褚遂良以諫立武昭儀,貶授潭州都督。乙酉,洛州大水,毀天津橋。冬十月己酉,廢皇后王氏爲庶人,立昭儀武氏爲皇后,大赦天下。七年正月辛未,廢皇太子忠爲梁王,立代王弘爲皇太子。壬申,大赦,改年爲顯慶。</p>
<p>元年五月己卯,太尉長孫無忌進史館所撰梁、陳、周、齊、隋《五代史志》三十卷。五年八月庚辰,蘇定方等討平百濟,面縛其王扶餘義慈。國分爲五部,郡三十七,城二百,戶七十六萬,以其地分置熊津等五都督府。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:664年_(提及)" title="Category:664年 (提及)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span title="664年">麟德元年</span></a>三月辛亥,展大射禮。十二月景戌,殺西台侍郎上官儀。戊子,庶人忠坐與儀交通,賜死。二年十月,司禮太常伯劉常道上疏請封禪。癸亥,高麗王高藏遣其子福男來朝。丁卯,將封泰山,發自東都。是歲大稔,米斗五錢,<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"></dfn>麥不列于市。<span about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion">麟德三年</span>春正月戊辰朔,車駕至泰山頂。是日,親祀昊天上帝于封祀壇,以高祖、太宗配饗,己巳,帝升山行封禪之禮。庚午,禪于社首,祭皇地祗,以太穆太皇太后、文德皇太后配饗;皇后爲亞獻,越國太妃燕氏爲終獻。辛未,禦降禪壇。壬申,禦朝覲壇受朝賀。改<span about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion">麟德三年</span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:666年_(提及)" title="Category:666年 (提及)" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><span title="666年">乾封元年</span></a>,正月景戌,發自泰山。甲午,次曲阜縣,幸孔子廟,追贈太師,增修祠宇,以少牢致祭。其褒聖侯德倫子孫,幷免賦役。二月己未,次亳州。幸老君廟,追號曰太上玄元皇帝,創造祠堂,改陽穀縣爲真源縣,縣內宗姓特給復一年。夏四月甲辰,車駕至自泰山,先謁太廟而後入。壇庚寅,改鑄乾封皇寶錢。冬十月己酉,司空、英國公<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"></dfn>爲遼東道行軍大總管,以伐高麗。三年二月景寅,以明堂制度歷代不同,漢、魏以還,彌更訛舛,遂增損古今,新制其圖。下詔大赦,改元爲<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:668年_(提及)" title="Category:668年 (提及)" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"><span title="668年">總章元年</span></a>。二月戊寅,幸九成宮。九月癸巳,司空、英國公<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"></dfn>破高麗,拔平壤城,擒其王高藏及其大臣男建等以歸。境內盡降,其城一百七十。</p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“675年”或“761年”">上元二年</span></a>三月丁巳,天后親蠶于邙山之陽。時帝風疹,不能聽朝,政事皆决于天后。自誅上官儀後,上每視朝,天后垂簾于御座後,政事大小皆預聞之,內外稱爲「二聖」。帝欲下詔令天后攝國政,中書侍郎郝處俊諫止之。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:679年_(提及)" title="Category:679年 (提及)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span title="679年">調露元年</span></a>十月,單于大都護府突厥阿史德溫傅及奉職二部相率反叛。二年八月甲子,廢皇太子賢爲庶人,幽于別所。乙丑,立英王哲爲皇太子。改<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:680年_(提及)" title="Category:680年 (提及)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span title="680年">調露二年</span></a><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“617年”或“680年”或“939年”">永隆元年</span></a>,大赦天下。二年閏十月庚申,上以服餌,令皇太子監國。景寅,雍州大風害稼,米價翔踴。是月,裴行儉大破突厥史伏念之衆,伏念爲程務挺急追,遂執溫傅來降,行儉是盡平突厥餘黨。行儉執伏念、溫傅,振旅凱旋,<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:683年_(提及)" title="Category:683年 (提及)" about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion"><span title="683年">永淳二年</span></a>春正月甲午朔,幸奉天宮,遣使祭嵩岳、少室、箕山、具茨等山,西王母、啓母巢父、許由等祠。十一月丁未,自奉天宮還東都。上疾甚,宰臣以下幷不得謁見。十二月丁巳,詔改<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:683年_(提及)" title="Category:683年 (提及)" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span title="683年">永淳二年</span></a><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:683年_(提及)" title="Category:683年 (提及)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span title="683年">弘道元年</span></a>。將宣赦書,上欲親禦則天門樓,氣逆不能上馬,遂召百姓于殿前宣之。禮畢,上問侍曰:「民庶喜否?」對曰:「百姓蒙赦,無不感悅。」上曰:「蒼生雖喜,我命危篤。天地神祗若延吾一兩月之命,得還長安,死亦無恨。」是夕,帝崩于貞觀殿,時年五十六。謚曰天皇大帝,廟號高宗。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“1469年”或“684年”">文明元年</span></a>八月,葬於乾陵。天寶十三載,改謚曰天皇大弘孝皇帝。</p>
</section><section data-mw-section-id="2"><h2 id="ze_tian_huang_hou"><span id="id-.E5.89.87.E5.A4.A9.E7.9A.87.E5.90.8E" typeof="mw:FallbackId"/>則天皇后</h2>
<p>《唐書》曰:則天皇后武氏,諱明空,幷州文水人也。父士,隋大業末爲鷹楊府隊正。高祖行軍于汾、晋,每休止其家。義旗初起,從平京城。貞觀時,累遷工部尚書、荊州都督、封應國公。初,則天年十四時,太宗聞其美容止,召入宮,立爲才人。及太宗崩,遂爲尼,居感業寺。大帝于寺見之,復召入宮,拜昭儀。時皇后王氏、良姊蕭氏頻與武昭儀爭寵,互讒毀之,帝皆不納。進號宸妃。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:655年_(提及)" title="Category:655年 (提及)" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span title="655年">永徽六年</span></a>,廢王皇后而立武宸妃爲皇后。高宗稱天皇,武后亦稱天后。後素多智計,兼涉文史。帝自顯慶已後,多苦風疾,百司表奏,皆委天后詳决。自此內輔國政數十年,威勢與帝無异。當時稱爲「二聖」。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:683年_(提及)" title="Category:683年 (提及)" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"><span title="683年">弘道元年</span></a>十二月,大帝崩,皇太子顯即位,尊天后爲皇太后。既將篡奪,是日自臨朝稱制。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:684年_(提及)" title="Category:684年 (提及)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span title="684年">嗣聖元年</span></a>春正月甲申朔,改元。二月戊午,廢皇帝爲廬陵王,幽于別所,仍改名哲。己未,立豫王輪爲皇帝,令居于別殿。大赦天下,改爲文明。皇太后仍臨朝稱制。庚申,廢皇太孫重照爲庶人。九月,柳州司馬徐敬業殺揚州長史陳敬之舉兵,移檄天下,左玉鈐衛大將軍李孝逸討平之。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:688年_(提及)" title="Category:688年 (提及)" about="#mwt25" typeof="mw:Transclusion"><span title="688年">垂拱四年</span></a>五月,皇太后加尊號曰聖母神皇。是秋七月,大赦天下。八月壬寅,博州刺史、琅琊王沖據博州起兵,命左金吾大將軍丘神<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt26" typeof="mw:Transclusion"></dfn>爲行軍撝管討之。庚戌,沖父豫州刺史、越王貞又舉兵與沖相應。九月,命內史岑長倩,鳳閣侍郎張光輔、左監門大將軍鞠崇裕率兵討之。景寅,斬貞及沖等,傳首神都,改其姓爲虺<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt27" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音卉<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>氏。曲赦博州。韓王元嘉、魯王靈夔、元嘉子黃國公譔、<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt28" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音選<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>靈夔子左散騎常侍范陽王藹、霍王元軌及子江都王緒、故虢王元鳳子東莞公融坐與貞通謀,元嘉、靈夔自殺,元軌配流黔州,譔等伏誅,改姓虺氏。自是宗室諸王相繼誅死者,殆將盡矣。其子孫年幼者鹹配流嶺外,幷誅其親黨數百餘家。</p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:757年_(提及)" title="Category:757年 (提及)" about="#mwt29" typeof="mw:Transclusion"><span title="757年">載初元年</span></a>春正月,神皇親享明堂,大赦天下。依周制建子月爲正月,改十二月,改舊正月爲壹月,大赦三日。神皇自以「<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt30" typeof="mw:Transclusion"></dfn>」字爲名,遂改詔書爲制書。秋九月,革唐命,改國號爲周。改元爲天授,大赦天下。乙酉,加尊號爲神聖皇帝,降皇帝輪爲皇嗣。景戌,立武氏七廟,追尊神皇父士爲孝明皇帝,證聖元年春正月,加尊號曰慈氏越古金輪聖神皇帝,大赦天下,改元大赦七日。二月,上去慈氏越古尊號。秋九月,親祀南郊,加尊號天册金輪聖神皇帝,大赦天下,改元爲天册萬歲,大辟罪已下及犯十惡常赦所不原者,咸赦除之,大赦九日。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:695年_(提及)" title="Category:695年 (提及)" about="#mwt31" typeof="mw:Transclusion"><span title="695年">萬歲登封元年</span></a>臘月甲申,上登封于嵩岳,大赦天下,改元大赦九日。丁亥,禪于少室山。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:698年_(提及)" title="Category:698年 (提及)" about="#mwt32" typeof="mw:Transclusion"><span title="698年">聖曆元年</span></a>正月,親享明堂,大赦天下,改元,大赦九日。三月,召廬陵王哲于房州。九月景子,廬陵王哲爲皇太子,令依舊名顯,大赦天下。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt33" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“705年”">神龍元年</span></a>春正月,大赦,改元。上不豫,制自<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt34" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“1469年”或“684年”">文明元年</span></a>已後得罪人,除揚、豫、博三州及諸逆魁首,咸赦除之。癸卯,麟台監張易之與弟司僕卿昌宗謀反,皇太子率左右羽林軍桓彥範、敬輝等,以羽林兵入禁中誅之。甲辰,皇太子監國,大赦天下。是日,上傳皇帝位于皇太子,徙居上陽宮。戊申,皇帝上尊號曰則天大聖皇帝。冬十一月壬寅,則天將大漸,遺制<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt35" typeof="mw:Transclusion"></dfn>廟,歸陵,令去帝號,稱則天大聖皇后。是日,崩于洛陽宮之仙居殿,年八十三,謚曰則天大聖皇后。二年五月庚申,葬於乾陵。</p>
</section><section data-mw-section-id="3"><h2 id="zhong_zong_xiao_he_huang_di"><span id="id-.E4.B8.AD.E5.AE.97.E5.AD.9D.E5.92.8C.E7.9A.87.E5.B8.9D" typeof="mw:FallbackId"/>中宗孝和皇帝</h2>
<p>《唐書》曰:中宗孝和皇帝諱顯,高宗第七子,母曰則天順聖皇后。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:656年_(提及)" title="Category:656年 (提及)" about="#mwt36" typeof="mw:Transclusion"><span title="656年">顯慶元年</span></a>十一月生于長安。明年封周王,授洛州牧。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:677年_(提及)" title="Category:677年 (提及)" about="#mwt37" typeof="mw:Transclusion"><span title="677年">儀鳳二年</span></a>,徙封英王,改名哲,授雍州牧。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt38" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“617年”或“680年”或“939年”">永隆元年</span></a>,章懷太子廢,其年立爲皇太子。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:683年_(提及)" title="Category:683年 (提及)" about="#mwt39" typeof="mw:Transclusion"><span title="683年">弘道元年</span></a>十二月,高宗崩,皇太子即皇帝位,皇太后臨朝稱制。改年嗣聖。元年二月,皇太后廢帝爲廬陵王,幽于別所。其年五月,遷于均州,尋徙居房陵。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:698年_(提及)" title="Category:698年 (提及)" about="#mwt40" typeof="mw:Transclusion"><span title="698年">聖曆元年</span></a>,召還東都,立爲皇太子,依舊名顯。時張易之與弟昌宗潜圖逆亂。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt41" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“705年”">神龍元年</span></a>,鳳閣侍郎張柬之、鸞台侍郎崔玄珪、左羽林將軍敬輝、右羽林將軍桓彥范、司刑少卿袁恕己等定策率羽林兵誅易之、昌宗,迎皇太子。大赦天下。鳳閣侍郎韋承慶、正諫大夫房融、司禮卿崔慶等下獄。甲辰,命地官侍郎樊忱往京師告陵廟。乙巳,則天傳位于皇太子。景午,即皇帝位于通天宮,大赦天下,惟易之党與不在原限。二月甲寅,復國號,依舊爲唐。社稷、宗廟、陵寢、郊祀、行軍旗幟、服色、天地、日月、寺宇、台閣、官名,幷依永淳已前故事。甲子,立妃韋後爲皇后,大赦天下。詔九品以上及朝集使極言朝政得失,兼舉賢良方正直言極諫之士。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:709年_(提及)" title="Category:709年 (提及)" about="#mwt42" typeof="mw:Transclusion"><span title="709年">景龍三年</span></a>,十一月乙丑,親祀南郊,皇后登壇亞獻,左僕射舒國公韋巨源爲終獻。大赦天下,四年五月丁卯,前許州司兵參軍燕欽融上書,言皇后干預國政,安樂公主、武延秀、宗楚客等同危宗社。帝怒,召欽融廷見,撲殺之。時安樂公主志欲皇后臨朝稱制,而求立爲皇太女,由是與後合謀進鴆。六月壬午,帝遇毒藥,崩于神龍殿。年五十五。秘不發喪,皇后親總庶政。立溫王重茂爲皇太子。甲申,發喪于太極殿,宣遺制。皇太后臨朝,大赦天下,改元爲唐隆。丁亥,皇太子即帝位于柩前,時年十六。皇太后韋氏臨朝稱制,大赦天下,常赦所不原者咸赦除之。內外兵馬令諸親王掌,仍令韋溫總知。時召諸府折衝兵五萬人分屯京城,列爲左右營,諸韋子姓分統之。庚子夜,臨淄王諱舉兵誅諸韋、諸武,皆梟首于安福門外,韋太后爲亂兵所殺。九月丁卯,上謚曰孝和皇帝,廟號中宗。葬定陵。天寶十三載二月,改謚曰太和大聖大昭孝皇帝。</p>
</section><section data-mw-section-id="4"><h2 id="rui_zong_xuan_zhen_huang_di"><span id="id-.E7.9D.BF.E5.AE.97.E7.8E.84.E8.B2.9E.E7.9A.87.E5.B8.9D" typeof="mw:FallbackId"/>睿宗玄貞皇帝</h2>
<p>《唐書》曰:睿宗玄貞皇帝,諱旦,高宗第八子,中宗母弟,龍翔二年六月己未,生于長安。其年封殷王,遙領冀州大都督、單于大都護、右金吾衛大將軍。及長,謙恭孝友,好學,工草隸,尤愛文字訓誥之書。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:666年_(提及)" title="Category:666年 (提及)" about="#mwt43" typeof="mw:Transclusion"><span title="666年">乾封元年</span></a>,徙封豫王。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:669年_(提及)" title="Category:669年 (提及)" about="#mwt44" typeof="mw:Transclusion"><span title="669年">總章二年</span></a>,徙封冀王。上初名旭輪,至是去「旭」字。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt45" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“675年”或“761年”">上元二年</span></a>,徒封相王,拜右衛大將軍。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:678年_(提及)" title="Category:678年 (提及)" about="#mwt46" typeof="mw:Transclusion"><span title="678年">儀鳳三年</span></a>,遷洛州牧;改名旦,徙封豫王。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:684年_(提及)" title="Category:684年 (提及)" about="#mwt47" typeof="mw:Transclusion"><span title="684年">嗣聖元年</span></a>,則天臨朝,廢中宗爲廬陵王,立豫王爲皇帝,仍臨朝稱制,及革命,改國號爲周,降皇帝爲皇嗣,令依舊名輪,徙居東宮,其儀一比皇太子。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:698年_(提及)" title="Category:698年 (提及)" about="#mwt48" typeof="mw:Transclusion"><span title="698年">聖曆元年</span></a>,中宗自房陵還。帝數稱疾不朝,請讓位于中宗,則天遂立中宗爲皇太子,封帝爲相王,又改名旦,授太子右衛率。長安中,拜司徒、右羽林衛大將軍。自則天初臨朝及革命之際,王室屢有變故,帝每恭儉退讓,竟免于禍。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt49" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“705年”">神龍元年</span></a>,以誅張易之兄弟功,進號安國相王,遷太尉,加實封。其年立爲皇太弟,固辭不受。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:710年_(提及)" title="Category:710年 (提及)" about="#mwt50" typeof="mw:Transclusion"><span title="710年">景龍四年</span></a>,夏六月,中宗崩,韋庶人臨朝,引用其黨,分握政柄。忌帝望實素重,潜謀危害。庚子夜,臨淄王與太平公主子薛崇簡、前朝邑尉劉幽求、長上果顔麻嗣宗、苑宮總監鍾紹京等率兵入北軍,誅韋溫、紀處訥、宗楚客、武延秀、馬秦客、葉靜能、趙履溫、楊均等,諸韋、武黨與皆誅之。辛丑,帝挾少主禦安福門樓,慰謝百姓,大赦天下。其日,王公百寮上表,咸以國家多難,宜立長君,以帝衆望所歸,請即尊位。甲辰,少帝詔曰:「叔父相王,高宗之子,昔以天下,讓于先帝,孝友寬簡,彰信兆人。神龍之初,已有明旨,將立太弟,以爲嗣君,爲王懇辭,未行册命,所以東宮虛位,至于歷年。撤綴在辰,禍變倉卒,然後稱制,計立沖人。欽奉前懷,願遵理命。上申先聖之旨,下遂蒼生之心;俯稽圖緯之文,仰峻祖宗之烈。起今日,請叔父相王即皇帝位。朕退守本藩,歸于舊邸。凡百卿士,敬承朕言,克贊我天人之休期,光我有唐之勛業。布告遐邇,咸使聞知。」相王上表,讓曰:「臣以宗社事重,國家情深,誅鋤巨逆,奉戴嗣王。今承制旨,猥推宸極。在臣虛薄,不敢祗膺,循環震驚,無任感哽!」制答曰:「皇極大寶,天下至公,王者臨之,蓋非獲已。王先聖舊意蒼生推仰,龍光紫宸,實允系望。請遵前旨,勿或讓推。」于是少帝遜于別宮。是日即皇帝位,禦承天門樓,大赦天下。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:712年_(提及)" title="Category:712年 (提及)" about="#mwt51" typeof="mw:Transclusion"><span title="712年">景雲三年</span></a>春正月辛未朔,親謁太廟。癸酉,上始釋慘<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt52" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>七糝切。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>服,禦正殿受朝賀。甲戌,幷、汾、絳三州地震,壞人廬舍。辛巳,親祀南郊。戊子,躬耕籍田。己丑,大赦天下,改年爲太極。二月丁亥,皇太子釋奠于國學,追贈顔回爲太子太師,曾參爲太子太保。每年春秋釋奠,以四科弟子及曾參從祀,列于二十三賢之上。八月庚子,帝傳位于皇太子,自稱曰太上皇帝。五日一受朝于太極殿,自稱曰朕,三品己上除授及大刑獄,幷自决之,其處分事稱誥、令。皇帝每日受朝于武德殿,自稱曰予,三品己下除授及徒罪幷令决之,其處分事稱制、敕。甲辰,大赦天下,改年爲先天。二年秋七月甲子,太平公主與左僕射竇懷貞、侍中岑羲等謀逆,事覺,皇帝率兵誅之。窮其党與,太子少保薛稷、左散常侍賈膺福、右羽林將軍李慈、李欽、中書舍人李猷、中書令崔湜、尚書左丞盧藏用、太史令傅孝忠、僧惠範等皆誅之。兵部尚書郭元振從上御承天門樓,大赦天下,自大辟罪已下,無輕重咸赦除之。翌日,太上皇誥曰:「朕將高居無爲,自今後軍國刑政一事已上,幷取皇帝處分。」<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:716年_(提及)" title="Category:716年 (提及)" about="#mwt53" typeof="mw:Transclusion"><span title="716年">開元四年</span></a>夏六月甲子,太上皇帝崩于百福殿,時年五十五。謚曰大聖貞皇帝,廟號睿宗。冬十月葬于橋陵。天寶十三載,改謚曰玄貞大聖大興孝皇帝。</p>
</section></body></html>