Files
spider-ctext/太平御览/OPS/c364_tai_ping_yu_lan_0362.xhtml
2026-03-21 17:42:22 +08:00

154 lines
30 KiB
HTML
Raw Permalink Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
<!DOCTYPE html>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷三百六十二</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt3"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha10" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt3">
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt3">
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c363_tai_ping_yu_lan_0361.xhtml" title="太平御覽/0361">人事部二</a> <span style="color:#999"></span></td>
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷三百六十二.人事部三</td>
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"></span> <a rel="mw:WikiLink" href="c365_tai_ping_yu_lan_0363.xhtml" title="太平御覽/0363">人事部四</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt3">
<tbody><tr>
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n5271" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85601034" title="d:Q85601034" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
</tbody></table></td></tr>
</tbody></table>
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="xing"><span id="id-.E5.A7.93" typeof="mw:FallbackId"/></h2>
<p>《說文》曰:姓,人所生也。古之神聖人母感天而生子,故稱天子。因生以從女、生,生亦聲也。</p>
<p>《易類謀》曰:黃帝吹律以定姓。</p>
<p>《左傳·隱八年》曰:無駭卒,羽父請謚與族。公問族于衆仲。衆仲對曰:「天子建德,因生以賜姓,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>因其所由生以賜姓。謂若舜由嬀汭,故謂陳爲嬀姓。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>胙之土而命之氏。諸侯以字<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>諸侯位卑,不得賜姓,故其臣因氏其王父字。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>爲謚,因以爲族,官有世功,則有官族,邑亦如之。」公命以字爲展氏。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>無駭,公子展之孫,故爲喪氏也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又《襄二十四年》曰:穆叔如晋。范宣子逆之,問焉,曰:「古人有言曰:死而不朽,何謂也?」穆叔未對。宣子曰:昔丐之祖,自虞以上,爲陶唐氏,在夏爲禦龍氏,在商爲豕韋氏,在周爲唐、杜氏,晋主夏盟爲范氏,其是之謂乎?」穆叔曰:「以豹所聞,此之謂世祿,非不朽也。」</p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/史記" title="史記">史記</a>》曰:太公望呂尚者,東海上人,其先祖嘗爲四岳,佐禹平水土,甚有功,虞夏之際封于呂,本姓薑氏,從其封姓,故曰呂尚。</p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:夏侯嬰爲滕令,故號滕公。及曾孫頗尚主,主隨外家姓,號孫公,故滕公子孫更爲孫氏。</p>
<p>又曰:戍卒婁敬求見,說上曰:「陛下取天下與周异,而都雒陽,不便,不如入關據秦之固。」上以問張良,良因勸上。是日車駕西都長安,拜婁敬爲奉春君,賜姓劉氏。</p>
<p>又曰:灌夫,潁陰人也,父張孟,嘗爲潁陰侯。灌嬰舍人因得幸進之,至二千石,故蒙灌氏姓爲灌孟。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>師古曰:蒙,冒也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又曰:衛青字仲卿,其父鄭季,河東平陽人也,以縣吏給事侯家。平陽侯曹壽,尚武帝姊陽信長公主。季與主家僮衛嫗通,生青。青有同産兄衛長君及子夫,子夫自平陽公主家得幸武帝,故青冒姓衛氏。</p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:京房字君明,東郡頓丘人也。房本姓李,推律自定爲京氏。</p>
<p>《後漢書》曰:第五倫,字伯魚,京兆人也。其先齊諸田,諸田徙園陵者多,故以次第爲氏。</p>
<p>崔鴻《十六國春秋·夏錄》曰:赫連勃勃下書:「朕之皇祖自北遷幽朔姓改姒氏,音殊中國,故從母氏爲劉子,而從母之姓非禮也,朕將以義易之。帝王者,系天爲子,是爲徽,實與天連,今改姓曰赫連氏,庶協皇天之意。其非正統皆以鐵伐爲氏,庶朕宗族子孫剛銳如鐵,皆堪伐人。」</p>
<p>《三國典略》曰:周蔡佑,字承先,陳留圉人,齊安郡守襲之子也。有膂力,便騎射。太祖以其戰功,賜姓大利稽氏。</p>
<p>《唐書》曰:康國,即漢康居之國也。其王姓溫,月氏人。先居張掖祁連山北昭武城,爲突厥所破,南依葱嶺,遂有其地。枝庶皆以昭武爲姓,示不忘本也。</p>
<p>又曰:則天朝博州刺史琅琊王沖,據博州起兵。沖父豫州刺史越王貞又舉兵于豫州,與相應。討平之,改姓爲虺氏。</p>
<p>又曰:尚可孤,東部鮮卑宇文之別種也,代居松漠之間。天寶末,歸國隸安祿山,後事史思明。上玄中歸順,累授左右威衛二大將軍。魚朝恩之統禁軍,愛其勇力,甚委遇之,俾爲養子,奏改姓魚氏。</p>
<p>又曰:李全略者,本姓王,名簡,爲鎮州小將軍,事王武俊。玄和中,節度使王承宗歿,軍情不安,自拔歸朝,授代州刺史。及長慶初,鎮州軍亂,害田弘正,穆宗爲之旰食,以簡嘗爲將,召問其計。簡遂極言利害,願有以自效。明年,擢拜橫海軍節度使,賜姓李氏,名全略,以崇寵之。</p>
<p>《白虎通》曰:人所以有姓者何?所以崇恩愛、厚親親、遠禽獸,別婚姻也。故紀世別類,使生相愛、死相哀,同姓不得相娶,皆爲重人倫也。姓者生也,人禀天氣所以生者也。《詩》云「天生蒸民」,《尚書》曰「平章百姓」。姓所以有百者何?以爲古者聖人吹律定姓,以記其族。人含五常而生,正聲有五,宮、商、角、徵、羽,轉而相雜,五五二十五,轉生四時,异氣殊音悉備,故姓有百也。所以有氏者何?所以貴功德、下伎力,或氏其官,或氏其事,聞其氏即可知矣。所以勉人爲善也。或氏王父字者何?所以別諸侯之後,爲興滅國、繼絕世也。王者之子稱王子,王者之孫稱王孫,諸侯之子稱公子,公子之子稱公孫,公孫之子各以其王父字爲氏。故《春秋》有「王子瑕」,《論語》有「王孫賈」,又有「衛公子」、「荊公孫朝」。魯有仲氏、孟氏、叔氏、季氏〈楚有昭、屈、景氏,齊有高、國、崔、盧氏,以知其子孫也。王者之子亦稱王子,兄弟立而皆封也。或曰王者之孫亦稱王孫。《刑德放》曰:堯知命,表稷、契,賜姓于姬;皋陶典刑不表姓,言天任德遠刑。禹姓姒,祖昌意,以薏苡生;殷姓子氏,祖以玄鳥子生也;周姓姬氏,祖以履大人迹生也。</p>
<p>《風俗通》曰:萬類之中,惟人爲貴。《春秋左氏傳》:「官有世功,即有官族,邑亦如之。」《公羊》譏衛滅邢,《論語》貶昭公娶于吳,諱同姓也。蓋姓有九,或氏于號,或氏于謚,或氏于爵,或氏于國,或氏于官,或氏于字,或氏于居,或氏于事,或氏于職。典號,唐虞夏殷也;以謚,戴武宣穆也;以爵,王公侯伯也;以國,曹魯宋衛也;以官,司馬、司徒、司寇、司空、司城也;以字,伯仲柿啪也;以居,城郭園池也;以事,巫卜陶丘也;以職,三馬、五鹿、青牛、白馬也。</p>
<p>《三輔舊事》曰:堯母字<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion"></dfn>都,配高辛氏而生堯,因主人伊長孺爲姓,謂之伊。</p>
<p>《陳留風俗傳》曰:侯氏氏侯爵。周微,官失其守,故以侯爵爲姓。</p>
<p>又曰:秦之先曰伯翳,佐舜擾馴鳥獸,錫姓曰嬴氏,其後分封,以國爲姓,有徐氏、郯氏、黃氏、江氏。</p>
<p>《文士傳》曰:束<span style="color: red; border: 1px solid red; BACKGROUND: pink" title="未填描述,請補上。" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><b><EFBFBD></b></span>字廣微,<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"></dfn>束廣後也。王莽末,廣曾孫孟造自東海避難歸蕪城,改姓去「<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"></dfn>束」之「足」,爲束氏。</p>
<p>《世說》曰:諸葛令恢與王丞相共爭姓族前後。王曰:「何不言葛、王,而言王、葛?」諸葛曰:「譬言驢馬,不言馬驢,驢寧勝馬耶?」</p>
<p>《論衡》曰:孔子推律,自知殷之苗也。</p>
</section><section data-mw-section-id="2"><h2 id="ming"><span id="id-.E5.90.8D" typeof="mw:FallbackId"/></h2>
<p>《禮記·曲禮上》曰:名子者不以國,不以日月,不以隱疾,不以山川。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>此在常語之中爲後難諱也。《春秋傳》曰:名,終將諱之。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又曰:二名不偏諱。孔子之母名徵在,言徵不稱在,言在不稱徵也。</p>
<p>又《曲禮下》曰:君子已孤不更名。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>重本也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又《大傳》曰:名者,人治之大也,可無慎乎!<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>人治行以正人。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>《左傳·桓公二年》曰:初,晋穆侯之夫人姜氏以條之役生太子,命之曰仇。其弟以千畝之戰生,命之曰成師。師服曰:「异哉,君之名子也!夫名以制義,義以出禮,禮以體政,政以正民。是以政成而民聽,易則生亂。嘉耦曰妃,怨耦曰仇,古之命也。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>自古有此言也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>今君命太子曰仇,弟曰成師,始兆亂矣,兄其替乎?」</p>
<p>又曰:子同生,以太子生之禮舉之。公問名于申繻,對曰:「夫名有五:有信,有義,有象,有假,有類。以名生爲信,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>若唐叔虞、魯公子友。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>以德命爲義,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>若文王名昌、武王名發也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>以類命爲象,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>若孔子首象尼丘山。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>取于物吻假,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>若伯魚生,人有饋之魚,因名之曰鯉。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>取于父爲類。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>若子同生有與父同者也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>不以國,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>國君之子,不自以本國爲名也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>不以官,不以山川,不以隱疾,不以畜牲,不以器幣。周人以諱事神,名,終將諱之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>君父之名,固非臣子所斥,然禮既卒,器以木鐸徇,曰舍故而諱新,謂舍親盡之祖,而諱新死者。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>故以國則廢名,以官則廢職,以山川則廢主,以畜牲則廢祠,以器弊則廢禮。晋以僖侯廢司徒,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>僖侯名司徒,廢爲中軍也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>宋以武公廢司空,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt25" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>武公名司空,廢爲司城也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>先君獻、武廢二山,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt26" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>二山,具、敖也。魯獻公名具,武公名敖。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>是以大物不可以命。」公曰:「是其生也,與吾同物,命之曰同。」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt27" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>物,類也,謂同日也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又《閔公》曰:成季之將生也,桓公使卜楚丘之父卜之。曰:「男也,其名曰友。」及生,有文在其手曰「友」,遂以命之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt28" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>遂以爲名。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又《文下》曰:鄋瞞侵齊。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt29" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>鄋瞞,狄國名。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>遂伐我。公卜使叔孫得臣追之,吉。冬十月,敗狄于咸,獲長狄僑如。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt30" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>僑如,鄋瞞國之君。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>以命宣伯。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt31" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>得臣待事,而名其三。三子因名宣伯曰僑如,以旌其功也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p>又《宣上》曰:楚鬥伯比淫于𨝽子之女,生子文,弃諸夢中,虎乳之。𨝽子畋見之,使收之。楚人謂乳爲穀,謂虎爲于菟,故命曰鬥穀於菟。</p>
<p>又《宣上》曰:鄭文公有賤妾曰燕姞,夢天使與己蘭,曰:「予爲伯儵。余,爾祖也,以是爲而子。以蘭有國香,人服媚之如是。」既而文公見之,與之蘭而禦之。辭曰:「妾不才,幸而有子,將不信,敢徵蘭乎?」公曰:「諾。」生穆公,名之曰蘭。</p>
<p>又《定下》曰:魯苫越生子,將待事而名之。陽州之役獲焉,名之曰陽州。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt32" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>欲自比僑如。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:司馬相如,小名犬子。及長,慕藺相如爲人,更名相如。</p>
<p>《後漢書》曰:趙岐字台卿,生于御史臺,因字台卿。</p>
<p>《東觀漢記》曰:廉範爲蜀郡守,令民不禁火,百姓皆喜,家得其願,時生子皆以廉爲名者千。</p>
<p>《魏志》曰:程昱本名立,夢登太山捧日,人或以夢告太祖。太祖曰:「終爲吾腹心。」遂上加日。</p>
<p>又曰:鄧艾字士載,棘陽人。年十二,隨母至潁川,讀故太丘長陳<span style="color: red; border: 1px solid red; BACKGROUND: pink" title="未填描述,請補上。" about="#mwt33" typeof="mw:Transclusion"><b><EFBFBD></b></span>碑文「言爲世范,行爲士則」,艾遂自名範,字士則。後宗族有與同者,故改焉。</p>
<p>又曰:王昶字文舒,太原人。其爲兄子及子作名字,皆一依謙實,以見其意。故兄子默,字處靜;沉,字處道;其子渾,字玄沖;深,字道沖。遂書戒之曰:「夫人爲子之道,莫大于寶身全行,以顯父母。」</p>
<p>《吳志》曰:立子単爲太子。注曰,休制曰:「孤今爲四子作名字,太子名単,音如湖水灣澳之灣;字<span style="color: red; border: 1px solid red; BACKGROUND: pink" title="未填描述,請補上。" about="#mwt34" typeof="mw:Transclusion"><b><EFBFBD></b></span>,音如迄今之迄。次子名堯攵,音如兕觥之觥;字о,音如玄珪賢首之<span style="color: red; border: 1px solid red; BACKGROUND: pink" title="未填描述,請補上。" about="#mwt35" typeof="mw:Transclusion"><b><EFBFBD></b></span>賢。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt36" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音玄<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>次子名<span about="#mwt37" typeof="mw:Transclusion">|</span>,音如草莽之莽;字盥,音如舉物之舉。次子名亢攵,音如褒衣下寬大之褒;字寅,音如有所推持之推。此都不與世所用者同,故鈔舊文會合作之。」</p>
<p>《江表傳》曰:顧雍從蔡伯喈學,專一清靜,敏而易教。伯喈貴异之,謂曰:「卿必成致,今以吾名與卿。」故雍與伯喈同名,由此也。《吳錄》曰:雍字玄嘆,言爲蔡邕之所嘆也。</p>
<p>《晋書》曰:謝玄破苻堅于淮、淝,先有童謠云:「誰謂爾堅,石打破!」故桓豁以石名子以邀其功。</p>
<p>《晋中興書》曰:咸和玄年,當徵蘇峻,司徒導欲出王舒爲外援。及更拜撫軍將軍、會稽內史,秩中二千石。舒上疏以父名會,不得作會稽。朝議以字同音异,于禮無嫌。舒陳音雖异而字同,求換他郡。於是改「會」字爲「鄶」。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt38" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>古會切。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>舒不得已親職。</p>
<p>崔鴻《十六國春秋·前凉錄》曰:李弇,字子完,隴西狄道人也。弇本名良,又妻姓梁,張駿戲之曰:「卿名良,妻姓梁,夫妻相同稱,子孫將何以目其舅氏?昔耿弇以少年立功立事,吾今賴卿有同于耿氏。」乃賜名曰弇。</p>
<p>又曰:陳安成紀平莊人也。少慷慨,讀書見許褚而慕之,乃自字虎侯。</p>
<p>《後魏書》曰:游肇,字伯始,高祖賜名。尚書令高肇,世宗之舅,爲百僚懾憚,以肇名與己同,欲令改易。肇以高祖所賜,秉志不許,高肇甚銜之。世宗嘉其剛梗。</p>
<p>又曰:太和初,宋弁爲殿中郎中。高祖嘗因朝會之次,曆訪治道,弁年少官微,自下而對,聲姿清亮,進止可觀,高祖稱善者久之。因是大被知遇,賜名爲弁,意取弁和獻玉,楚王不知寶也。</p>
<p>《宋書》曰:廢帝諱昱,字德融,小字惠震,明帝長子也。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt39" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“463年”或“937年”">大明七年</span></a>正月辛丑生于衛尉府。太宗諸子在孕,皆以《周易》筮之,即以所得之卦爲小字,故帝字惠震。</p>
<p>又曰:王景文,美風姿,好言玄理,少與陳郡謝莊齊名。太祖甚相欽重,故爲太宗娶景文妹,而以景文名名太宗。</p>
<p>又曰:顔竣爲丹陽尹,加散騎常侍。先是,竣未有子,而大司馬江夏王義恭諸子爲玄凶所殺,至是幷各産男,上自爲制名:名義恭子爲伯禽,以比魯公伯禽,周公旦之子也;名竣子爲辟强,以比漢侍中張辟强,張良之子也。</p>
<p>《宋書》曰:謝莊五子[C152]<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt40" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>力計切<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>、朏、顥、嵸、<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt41" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音揔。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>{草瀹}<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt42" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音藥。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>世謂莊名子以風,月、景、山、水。</p>
<p>《梁書》曰:張嵊,字四山。初,嵊父稷爲剡令,至嵊亭生之,因名嵊,字四山。少敦孝,行年三十餘,猶班衣受稷杖,動至數百,收泪歡然。</p>
<p>《三國典略》曰:周陸逞,字季明,綏德郡公通之弟也。初名彥,字世雄。魏文帝嘗從容謂之曰:「爾既溫裕,何乃字世雄,且爲世之雄,非所宜也,于爾兄弟又復不類。」遂改焉。</p>
<p>《南史》曰:陳文帝嘗謂宣帝曰:「我諸子皆以伯爲名,汝諸子宜用叔爲稱。」宣帝因以訪毛喜,喜即條自古名賢杜叔英、虞叔卿等二十餘人以啓之,文帝稱善。</p>
<p>《白虎通》曰:人必有姓名何?以吐情自紀,尊事人者也。《論語》曰:「名不正則言不順。」三月名之何?天道一時,物有其變,人生三月,目煦亦能咳笑與人相答,故因其始有知而名之。故《禮》傳曰:「子生三月則父名之。」名之于祖廟者,謂子之親廟也,明當爲宗祖子也。一說名之于燕寢,名者幼小卑賤之稱也,質略,故于燕寢。殷以日名子何?殷家質直,故以生日名也。《尚書》言太甲、帝乙、武丁也。於名臣亦得以甲、乙生日名子,不使亦不止也。以《尚書》道殷臣,有巫咸、有祖巳也。何以諸侯不象王者以生日名子也?以大王名亶甫,王季名曆,此殷之諸侯也。不以子丑爲名何?曰:甲乙者幹也,子丑者枝也,幹者本,本貫,故以甲乙爲名也。名或兼或單何?名子非一,或聽其聲律定其名,或依其事旁于形,故或兼或單也。依其事者,若後稷是也:弃之,因名爲「弃」。旁其形者,孔子首類魯尼丘山,故以爲之名也。</p>
<p>《風俗通》曰:袁賀字玄服。祖父京爲侍中,安帝始加玄服,京入賀,而賀始生,因名之曰賀,而字玄服。</p>
<p>《鄭玄別傳》曰:玄一子名益,字益恩。年二十三,相國孔府君舉爲孝廉。府君以多寇屯都昌,爲賊管亥所圍,乃令從家將兵奔救,遇賊見害,時年二十七也。妻有遺體生男,玄以太歲在丁卯,生此男以丁卯日生,生又手理與玄相似,故名曰小同。</p>
<p>《孟宗別傳》曰:孟宗爲豫章太守,民思其惠,路有行歌,故時之生子者,多以孟爲名。</p>
<p>《江祚別傳》曰:祚爲南安太守,民思其德,生子多以爲名字。</p>
<p>《蜀李書》曰:賈夷,字景叔,梓潼人也。太始初,內移河東,少仕晋台,爲倉部令史。懷帝時,爲安富令。中原喪亂,<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:317年_(提及)" title="Category:317年 (提及)" about="#mwt43" typeof="mw:Transclusion"><span title="317年">玉衡七年</span></a>歸國。武帝素聞夷名,重之,皇子雅生,因名賈夷。</p>
<p>《秦記》曰:後帝泓,字玄子,時東宮生。邵弘言于父曰:「君之于臣,先生之與其門人,名之可也。至于同官之于僚黨,同姓之于昆弟,同門之于朋友,可以稱其字,而不可斥其名。故《公羊傳》曰:「名不若字」者,非謂其人之名不如其字尊,乃謂爲人所字則近乎見尊、爲人所名則近乎見卑也。古之君子之名子也,必以信義而擇淑令,所以祥其名也;不以官職,所以殊其名也;不以畜幣,所以重其名也;不以隱疾,所以顯其名也;遍告內外,所以昭其名也;書而藏之,所以寶其名也;賤者避焉,所以貴其名也;冠而有字,所以尊其名也。名成乎禮,字依乎名。名,字之本;字,名之末也。爲本故尊,爲末故卑,尊故其禮祥,卑故其事略也。且婦人無名,故賤于丈夫;野人無名,故賤于學士。名者,己之所以事尊,尊者之所以命己;字則己之所以接卑,卑者之所以稱己;未有用之于尊而爲卑,用之于卑而爲尊者也。</p>
<p>《搜神記》曰:齊惠公之妾蕭桐子見禦有身,以其賤,不敢言也。取薪而生頃公于野,又不敢舉也。狸乳而鸇覆之,人見而收之,因名無野。</p>
<p>何顒真《玄壽賜名叙》曰:新婦荀氏所生女,以歲在丁丑四月五日始出時生。此月鬥建巳,其日又巳,其時加卯,甲乙卯皆東南,春夏天地動發,萬物滋生,今月吉,月之善時也。又于《易》卦,震位在卯,巽位在巳,震爲長男,巽爲長女。而此女孫,正用茲日斯時,始瞻日月,豈伊先祖之靈,實臨佑之!玄珪素顔,婦人之上姿也;壽考無疆,生民之至願也。故賜名曰「玄壽」焉。</p>
</section></body></html>