266 lines
37 KiB
HTML
266 lines
37 KiB
HTML
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
|
|
<!DOCTYPE html>
|
|
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷六百九十二</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt1"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha10" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt1">
|
|
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt1">
|
|
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c693_tai_ping_yu_lan_0691.xhtml" title="太平御覽/0691">服章部八</a> <span style="color:#999"> ◄ </span></td>
|
|
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷六百九十二.服章部九</td>
|
|
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"> ► </span> <a rel="mw:WikiLink" href="c695_tai_ping_yu_lan_0693.xhtml" title="太平御覽/0693">服章部十</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
|
|
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt1">
|
|
<tbody><tr>
|
|
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n6861" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Template:Textinfo" title="Template:Textinfo"><img alt="Documentation for the TextInfo template." resource="./File:Information_icon.svg" src="images/c1007_Information_icon.svg_20px_Information_icon.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Information_icon.svg-20px-Information_icon.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Talk:太平御覽/0692" title="Talk:太平御覽/0692">版本<span typeof="mw:LanguageVariant" data-mw-variant="{"twoway":[{"l":"zh-hant","t":"資訊"},{"l":"zh-hans","t":"信息"}]}"/></a></li><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85611928" title="d:Q85611928" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
|
|
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
|
|
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
|
|
</tbody></table>
|
|
</td></tr>
|
|
</tbody></table>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="pei"><span id="id-.E7.8F.AE-n6862" typeof="mw:FallbackId"/>珮</h2>
|
|
<p>《說文》曰:珮,大帶佩也。珮必有巾,故從巾故。</p>
|
|
|
|
<p>《釋名》曰:珮,倍也,言其非一物,有倍貳也。有珠、有玊、有容刀、有帨巾、有觿之屬也。</p>
|
|
|
|
<p>《詩》曰:青青子珮,悠悠我思。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt4" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>佩,玊也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:有女同車,顏如舜華。將翺將翔,佩玊瓊琚。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:知子之來之,雜珮以贈之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>雜珮者,珩璜琚瑀衡牙之類。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>知子之順之,雜珮以問之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>問,遺也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>知子之好之,雜珮以報之。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:彼留之子,貽我珮玖。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:我送舅氏,悠悠我思。何以贈之?瓊瑰玊佩。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:巧笑之瑳,珮玊之儺。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:鞙鞙<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音蠲<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>珮璲,不以其長。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>鞙鞙,玊貌。璲,瑞也,以瑞玊為佩,佩之鞙然。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《周禮》曰:玊府掌王之金玊玩好,共王之服玊佩玊。《禮》曰:主珮倚則臣珮垂,主佩垂則臣珮委。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:石駘仲卒,無適子,有庶子六人。卜所以為後者,曰:「沐浴珮玊則兆。」五人者皆沐浴珮玊。石祁子曰:「孰有執親之喪而沐浴珮玊者乎?」不沐浴珮玊,石祁子兆。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:古之君子必珮玊,右徵角,左宮羽。趨以「采齊」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>路門之外樂節也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,行以「肆夏」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>證堂之樂節也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>。周旋中規,折旋中矩。進則揖之,退則揚之,然後玊鏘鳴也。故君子在車則聞和鸞之聲,行則鳴珮玊,是以非辟之心無自而入也。君在不珮玊,左結珮,右設珮<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>朝於君亦結左。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,齊則綪結珮而爵韠。凡帶必有佩玊,唯喪否。珮玊有衡牙<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>居中央以前後觸。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>。君子無故玊不去身,君子於玊比德焉。天子佩白玊而玄組綬,公侯佩山玄玊而朱組綬,大夫珮水蒼玊而純組綬,世子珮瑜玊而綦組綬。士珮瓀玫而縕組綬。孔子珮象環五寸而綦組綬。</p>
|
|
|
|
<p>《大戴禮》曰:上車以和鸞為節,下車以珮玊為度。</p>
|
|
|
|
<p>《左傳》曰:蔡昭侯為兩佩與裘以如楚,獻一珮一裘於昭王,服之以享,蔡侯亦服。其一子常欲之,弗與。三年止之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>事具《玊部》。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:吳申叔儀乞粮於公孫有山氏,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>申叔儀,吳大夫,公孫有山,魯大夫,舊相識。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>曰:「珮玊蘂兮,余無所繫之。」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>蘂然,服飾備也。無以繫佩,言吳王不卹下也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>魚豢《魏略》曰:有雙璜雙珩,琚、瑀、衡牙、琨、珠為珮者,乃漢明帝采古文始制也。</p>
|
|
|
|
<p>《晉書》曰:王祥箸遺令子孫云:「吾氣絕,不須沐浴,勿纏尸,皆澣故衣隨時所服。所賜山玄玊珮、衛氏玊玦、綬笥,皆勿以斂。」</p>
|
|
|
|
<p>《齊書》曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:483年_(提及)" title="Category:483年 (提及)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span title="483年">永明元年</span></a>,有司奏貴妃、淑妃并加金章紫綬,珮於寘玊。</p>
|
|
|
|
<p>《隋書》曰:何稠參會古今,多所改創,從省之服,初無珮綬,稠曰:「此乃晦朔小朝之服,安有人臣謁帝而除去印綬,兼無珮玊之節乎?」乃加獸頭小綬及珮一隻。</p>
|
|
|
|
<p>《國語》曰:秦穆公使公子縶弔公子夷吾子于梁,退而私於縶曰:「請以黃金三十鎰、白玊之珩六雙,不敢當公子納之左右。」</p>
|
|
|
|
<p>又曰:王孫韋聘於晉,定公饗之。趙簡子鳴玊以相<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>鳴佩玊以相礼。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,問於王孫韋:「楚之白珩猶在乎<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>珩,珮上之璜者。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>?」對曰:「然。」簡子曰:「其為寶也,幾何矣?」曰:「未嘗為寶,先王之玩也。」</p>
|
|
|
|
<p>《周書》曰:武王俘啇,得舊寶玊萬四千,珮玊億有八萬石。</p>
|
|
|
|
<p>摯虞《決疑要注》曰:漢末喪亂,絕無玊佩。魏侍中王粲識舊珮,始復作之,今玊珮受法於粲。</p>
|
|
|
|
<p>《三禮圖》曰:凡玊珮,上有雙衡,長五寸,博一寸。下有雙璜,徑三寸,衝牙、蠙珠以納其間。上下為衡,半璧為璜,璜中橫以衝牙,以蒼珠為瑀。</p>
|
|
|
|
<p>董巴《漢輿服志》曰:古者君臣珮玊,三代同之。五霸興兵,珮非戰器,去珮留其係穟以為章表。秦乃以采組連結,謂之綬。漢承秦制,用而弗改。至孝明皇帝乃為大珮、衝牙、雙渠璜皆以白玊,乘輿絡以白珠,公卿諸貴以采絲,其玊視冕旒。</p>
|
|
|
|
<p>蔡邕《輿服志》曰:孝明作蠙珠之珮,以郊祀天地。</p>
|
|
|
|
<p>《白虎通》曰:所以必有珮者,表意見所能,故脩道無窮,即珮環;能大道德,即珮琨;能決嫌疑,即珮玦。是以其所珮即知其所能,若農夫珮其耒耜,工匠珮其斧斤,婦人珮其針縷也。</p>
|
|
|
|
<p>《孔藂子》曰:子產死,鄭人大夫舍玦珮,婦女舍珠玊。</p>
|
|
|
|
<p>《說苑》曰:襄成君始封之日,衣翠衣,帶玊珮,至流水之上。大夫莊辛見而悅之。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:經侯過魏太子,左服玊具劒,右帶珮環,左光照左,右光照右,太子不視。經侯曰:「魏國有寶乎?」太子曰:「主信臣忠,百姓戴上,此魏國寶也。」經侯應聲解劒而去珮。</p>
|
|
|
|
<p>《鹽鐵論》曰:子思銀珮。</p>
|
|
|
|
<p>《尚書舊傳》曰:淑妃脩媛,脩華,脩容,婕妤佩彩瓊玊,貴人珮于寘玊。</p>
|
|
|
|
<p>《鄴中記》曰:石虎后出行,有女鼓吹,尚書官屬皆著錦袴、珮玊。</p>
|
|
|
|
<p>《晉令》曰:皇太子妃珮瑜玊,諸王、郡公、太宰、太傅、太保、司空、諸長公主、諸王世子、大司馬、大將軍、太尉珮玄玊。</p>
|
|
|
|
<p>《晉宋舊事》曰:太后、皇后白玊佩。</p>
|
|
|
|
<p>《穆天子傳》曰:七萃之士,天子賜以左珮玊華。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>玊華之珮,珮之精者。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:天子渴於沙中<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>沙中無水。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,七萃之士高奔戎刺其左驂之頰,取其清血而飲天子。天子美之,乃賜奔戎珮玊一雙。</p>
|
|
|
|
<p>《列仙傳》曰:江濱二女者,不知何許人。步游江濱,逢鄭交甫,挑之,不知神人也。女遂解珮與之,交甫悅,乃授珮而去數十步,空懷無珮,女亦不見。</p>
|
|
|
|
<p>《拾遺記》曰:燕昭王時西王母降,與昭王遊乎燧林之下,說炎皇鑽火之術。取綠桂之膏,然以照夜。忽有飛蛾銜火,狀如丹雀,來拂桂膏之上。此娥出員丘之穴,穴洞達於九天,中有細珠流沙,可穿而結,因用為珮。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:漢成帝時乘輿服皆尚黑,宮中美女服皂,班姬以下皆玄綬{王翳}珮。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:漢昭帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:1年_(提及)" title="Category:1年 (提及)" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span title="1年">元始元年</span></a>,穿林池,廣千步,中植分枝荷,一莖四葉,狀如駢蓋。日照則葉低廕根莖,若葵之衛足也,名曰低光荷。實如玄珠,可以飾珮。</p>
|
|
|
|
<p>《漢武內傳》曰:上元夫人帶六出火玊之珮。</p>
|
|
|
|
<p>《搜神記》曰:元康中,婦人之飾有五兵珮。</p>
|
|
|
|
<p>《楚辭》曰:扈江離與薜荔<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>扈,被也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,紉秋蘭以為珮。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>紉蘭索香草也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:雲衣兮披披<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>披披,長皃。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,玊珮兮陸離<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt25" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>陸離,光彩皃。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:連蕙若以為珮兮,過鮑肆而失香。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:盍吾遊此春宮<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt26" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>春宮,東方青帝宮。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,折瓊枝以繼珮。</p>
|
|
|
|
<p>潘岳《西征賦》曰:飛翠緌拖鳴玊,出入禁門者眾矣,想珮聲之遺響,若鏗鎗之在耳。</p>
|
|
|
|
<p>劉梁《七舉》曰:珮則結綠,懸黎寶之妙微;荷彩昭爛,流景楊暉。</p>
|
|
|
|
<p>曹植《與陳琳書》曰:帶蜿虹以為紳,連日月以為珮。</p>
|
|
|
|
<p>殷仲堪《與相王牋》曰:所致玊珮,光潤清越。</p>
|
|
|
|
<p>傅玄《大言賦》曰:腰珮六氣,首戴天文。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="2"><h2 id="huan"><span id="id-.E7.92.B0" typeof="mw:FallbackId"/>環</h2>
|
|
<p>《說文》曰:好倍肉謂之瑗,肉好若一謂之環。</p>
|
|
|
|
<p>《禮》曰:孔子佩象環五寸而綦組綬。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt27" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>謙不比德,亦不事也。象,有文環者也,取其脩無窮。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《左傳》曰:穆叔之子仲壬與公御萊書觀於公宮,公予之環,使才人入示之,不示出,命佩之。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:宣子有玊環,其一在鄭啇,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt28" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>玊環同工共朴,自共為雙。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>宣子謁諸鄭伯,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt29" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>謁,請也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>子產弗與。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt30" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>事具《玊部》。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《宋書》曰:江夏王義恭,孝武即位,以其藩所服玊環大綬賜之。</p>
|
|
|
|
<p>《梁書》曰:柳惔,武帝之鎮襄陽,惔祖道,帝解玊環贈之。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:503年_(提及)" title="Category:503年 (提及)" about="#mwt31" typeof="mw:Transclusion"><span title="503年">天監二年</span></a>元會,帝謂曰:「卿珮玊環,是新亭所贈耶?」對曰:「既瑞感神衷,臣謹服之無斁。」</p>
|
|
|
|
<p>《白虎通》曰:修道無窮,即珮環也。</p>
|
|
|
|
<p>《瑞應圖》曰:黃帝時,西王母乘白鹿來獻白環,舜時復來獻白環。</p>
|
|
|
|
<p>王子年《拾遺錄》曰:顓頊時,濱海之北有勒題國,皆衣毛,無翼而飛。帝乃更衣以文豹為飾,獻黑玊之環,色如淳漆。</p>
|
|
|
|
<p>《荀卿子》曰:大夫待放于境,君賜以環即返,以玦即去。</p>
|
|
|
|
<p>《西京雜記》曰:趙飛鷰為后,女弟昭儀上五色玊環。</p>
|
|
|
|
<p>《春秋後語》曰:秦始皇聞齊王后賢,嘗使遺之連環,曰:「齊人多智,能解此乎?」后以示群臣,莫能解,乃引椎破之,謝秦使曰:「謹以解矣,以報。」始皇壯其志,益不敢謀齊。</p>
|
|
|
|
<p>劉向《列女傳》曰:齊桓公行霸,諸侯朝之,衛獨不至。公謀伐衛,衛姬脫簪珥,解環,再拜,請徵之罪。</p>
|
|
|
|
<p>《莊子·內篇》云:彼是莫得其偶,謂之道樞,樞得其環中,以應於無窮。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt32" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>夫是非反覆相尋無窮,故謂之環中空矣。今以是非為環,而得其中者也。無是非者也。無是非,故能夫是非無窮,故應亦無窮。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="3"><h2 id="jue"><span id="id-.E7.8E.A6" typeof="mw:FallbackId"/>玦</h2>
|
|
<p>《說文》曰:玦。玊珮。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt33" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>珮如環而有玦,故云玦。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《詩》曰:芃蘭之葉,童子珮{韋葉}。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt34" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>{韋葉},玦也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《左傳》曰:狄人伐衛,將戰,衛懿公與石祁子玦,與寗莊子矢使守<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt35" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>莊子,寗遠也。玦,玊玦。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>。曰:「以此賛國,擇利而為之。」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt36" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>賛助也。玦,示以當決斷。矢,示以禦難。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:晉侯使申生伐東山臯落氏,珮之金玦。狐突曰:「金寒玦離,胡可恃也?」罕夷曰:「金玦不復,雖復何為?君有心矣。」</p>
|
|
|
|
<p>《國語》曰:獻公使申生伐東山,衣偏裻<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt37" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音篤<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>之衣,珮之金玦。太子見里克曰:「君賜我以偏衣金玦,何也?」克曰:「孺子懼乎?衣金之偏而握金不偷矣。」太子遂行,狐突御戎,先友為右,告先友曰:「君與我此衣,何也?」先友曰:「中分而金玦之權在此行也。」狐突嘆曰:「以厖衣純<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt38" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>厖,雜色,純,德,謂太子。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>而玦之,以金銑者,寒甚矣,胡可恃也?」</p>
|
|
|
|
<p>《典略》曰:項羽與沛公飲,范增數目羽,舉所珮玊以示之者三,羽默然。</p>
|
|
|
|
<p>《後漢書》曰:更始謀煞升伯,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt39" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>伯升,光武兄。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>乃會諸將,以成其計。繡衣御史申徒建隨獻玊玦,更始竟不能殺。</p>
|
|
|
|
<p>《東觀漢記》曰:明帝詔曰:「馮魴以忠孝出入八年,數進忠言正諫,賜以玊玦。」</p>
|
|
|
|
<p>《續漢書》曰:桓帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt40" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“154年”或“305年”或“351年”或“358年”或“410年”">永興二年</span></a>,光祿勳吏舍壁下夜有青氣,視之得玊鈎玦各一。</p>
|
|
|
|
<p>《魏氏春秋》曰:明帝張掖郡金山玄川溢,涌寶石負圖,有玊匣,開蓋於前,上有玊玦二,璜一。</p>
|
|
|
|
<p>《魏略》曰:太祖征漢中,太子在孟津,聞鍾繇有玊玦,使臨淄侯<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt41" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>曹子建也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>因人說之,繇遂送焉。太子與繇書曰:「南陽宗惠叔稱君侯昔有美玦,聞之驚喜笑,與抃會當自白書,恐傳言未審,以是令舍弟子建,因荀仲茂時從容喻鄙指。鄴騎既到,寶玦初至,捧押跪發,五內震駭,繩窮柙開,爛然滿目。偎以蒙鄙之姿,得覩希世之寶。不煩一介之使,不捐連成之價,既有秦昭章臺之觀,而無藺生詭奪之誑。嘉貺益腆,敢不欽承。謹奉賦一篇。」</p>
|
|
|
|
<p>王隱《晉書》曰:禮能使決疑者珮玦,故遣其臣亦授之以玦。今靈命有二塊,其一當魏曆數既終,當禪大晉,故與之玦。凡授命將即天子之位,皆眾人之所疑,以武皇帝能断決,應天順民,受曹氏禪而無疑,得應珮玦,故以賜焉。是以有二玦。</p>
|
|
|
|
<p>蕭子顯《齊書》曰:太祖在淮陰治城,得錫玦大數尺,下有篆字,人莫識。紀僧真曰:「何須辯文!此自久遠之物,即九錫之徵也。」太祖曰:「卿勿妄言!」</p>
|
|
|
|
<p>《北齊書》曰:樂陵王百年,傳慱陵人賈德冑教。百年嘗作數勑字,德冑封以奏帝,帝怒,召百年。百年知不免,割帶玦留與妃斛律氏。及百年被誅,妃把玦哀號,不食而死,玦猶在手,拳不可開。其父自擘之乃開。</p>
|
|
|
|
<p>《白虎通》曰:能決嫌疑則珮玦。</p>
|
|
|
|
<p>《瑞應圖》曰:舜時西王母獻白環玦。</p>
|
|
|
|
<p>《隨巢子》曰:召人以環,絕人以玦。</p>
|
|
|
|
<p>《莊子》曰:儒者綬珮玦者,事至而斷。</p>
|
|
|
|
<p>《西京雜記》曰:趙飛鷰為皇后,女弟昭儀上珊瑚玦。</p>
|
|
|
|
<p>孟達《與諸葛亮書》曰:今送綸帽、玊玦各一,以徵意焉。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="4"><h2 id="hu"><span id="id-.E7.AC.8F-n6865" typeof="mw:FallbackId"/>笏</h2>
|
|
<p>《釋名》曰:笏,忽也。君有教命及所啟白,則書其上,備忽忘也。或曰薄,可以薄疏物。</p>
|
|
|
|
<p>《禮》曰:笏,天子以球玊,諸侯以象,大夫以魚須<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt42" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>與鬚同。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>文竹,士竹本象可也。見於天子與射無說<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt43" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音脫<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>笏,入太廟說笏,非古也。小功不說笏,當事免則說之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt44" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>免悲哀哭踊之時。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>凡有指畫於君前用笏,造受命於君必書於笏。笏,畢用也。因飾焉。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt45" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>畢畫也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>笏度二尺有六寸,其中博三寸,其殺六分而去一。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt46" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>殺猶抒也。天子抒上終葵首,諸侯不終葵首。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:將適公所,書思對命。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt47" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>思,所思念將以告君,書之於笏,為失忘也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:侍坐於君子,君子欠伸,運笏澤劒首,還履,問日之蚤<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt48" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音早<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>暮,請退,可也。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt49" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>運、澤,猶玩弄也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《大戴禮》曰:天子御珽<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt50" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>珽言挺然方正於天下。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,諸侯御荼<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt51" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>荼前詘後直,下天子也。荼音舒。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>,大夫服笏<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt52" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>前詘後詘,無所不護也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:《五經要義》曰:「天子之笏謂之珽,珽然無所屈也。」</p>
|
|
|
|
<p>《周書》曰:武王不𨳲外門,以示無懼,去釰搢笏,以示無仇。</p>
|
|
|
|
<p>《後漢書》曰:陳蕃為光祿勳,范滂為主事,以公儀詣蕃,執板入閣,至坐不奪,滂投板振衣而去。郭泰責蕃曰:「以階級言,滂宜有敬,以類數推之,至閣宜省。」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt53" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>所暴切。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《吳志》曰:朱治領吳郡,舉孫權為孝廉。後權為吳王,治每見權,常執板交拜。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt54" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>板即笏也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《晉書》曰:王敦表溫嶠為丹陽尹,因餞會錢鳳,自起行酒。至鳳未飲,嶠偽醉,以手板擊鳳幘墜,作色曰:「錢鳳何人?溫太貞行酒!」敦不悅,兩釋之。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:桓溫秉政,謝安、王坦之往候之。坦之倒持手板。</p>
|
|
|
|
<p>《宋書》曰:建平王宏,文帝子也。元凶劭弒立,孝武入討劭,錄宏殿內,自拔莫由。孝武先甞以一手板於宏,遣左右親信周法道齎手板詣孝武事,以為尚書左僕射。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:庾道愍尤精相板。宋明帝時,山陽王休祐屢以言語忤顏。見道愍,托以己板為他物,令道愍占之。道愍曰:「此乃甚貴,然使人多愆忤。」祐以禇彥同祥,密求換其板。他日彥回侍明帝,自稱下官,帝多忌,甚不悅。休祐具以狀言。帝乃意解。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:綦母珍之在西州時,有一手板。相者云:「當貴」,每以此言動帝。又圖黃門郎,帝甞問之曰:「西州時手板何在?」珍之曰:「此是黃門手板,官何須問?」帝大笑。</p>
|
|
|
|
<p>《齊書》曰:豫章王嶷薨,見形於第<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt55" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>居第也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>後園,乘腰輿,指麾處分,呼直兵。直兵無手板,左右授一玊手板與之,謂曰:「橘樹一株,死可覔補之。」因出後園閣,直兵倒地,仍失手板。</p>
|
|
|
|
<p>《宋書》曰:明帝起事,諸方並舉兵。帝謂蔡興宗曰:「頃日人情言何?事當濟不?」興宗曰:「今米甚豊賤而人情更安,以此論之,清蕩可必。但臣之所憂,更在事後,猶羊公言既平之後,方當勞聖慮耳。」尚書禇彥回以手板築興宗不己。上曰:「如卿言!」</p>
|
|
|
|
<p>《北齊書》曰:尓朱榮既誅,得其手板,上有數牒啟,皆左右去留人名,非其腹心在出限。帝曰:「竪子若過今日,便不可制。」</p>
|
|
|
|
<p>又曰:文襄疑文宣佯愚,慮其有後變,將陰圖之,以問崔暹。暹曰:「嘗與二郎俱在行位,試以手板拍其背而不瞋,乃將犀手板換暹竹者,自揩拭而翫視之。以是知其實痴,不足慮也。」帝既鏁暹,責其徃昔打背。暹自陳所對文襄之言己功以贖死。帝悟曰:「我免禍,乃暹之力。」釋而勞之。</p>
|
|
|
|
<p>《唐書》曰:高宗欲立武昭儀。褚遂良諫,不從,置笏殿街,曰:「還陛下此笏!」乃解巾叩頭流血。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:崔滌,玄宗時嘗朝夕宮掖出入無間,慮有所漏洩,乃於滌笏上親札「慎密」二字以誡之。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:玄宗以張九齡體弱,簪笏不勝,命置笏囊。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:李絳面論吐突承瓘用兵無功,合從顯責。又論承瓘於軍中立聖政碑,事不可許。上初怒,色變。絳語不己,詞旨懇切,因泣下。上察其意,乃大開忤,拜絳為中書舍人,即命曳去所立碑,曰:「微降言,吾不知為損。」又面賜絳紫,親為絳擇笏以賜之,因謂之曰:「爾他時勿易此心!」</p>
|
|
|
|
<p>又曰:朱泚盜據宮闕,乃遣將韓旻領兵疾趨奉天,召段秀實與之謀議。秀實從,欲圖之,陰說大將劉海賓、何明禮等,同謀殺泚。明日,泚召秀實議事,秀實勃然而起,奪源休笏以擊泚,傷額流血。海賓等不至,秀實遂被害。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:魏謩,文宗時為起居舍人,上謂之曰:「卿家有何舊書?」詔對曰:「比多失墜,唯簪笏獨存。」輙令進之。鄭覃曰:「在人不在笏。」上曰:「覃不解我意,乃此《甘棠》之義,非在笏而己。」</p>
|
|
|
|
<p>《三禮圖》曰:士竹笏,飾以象骨,大夫飾以魚須。</p>
|
|
|
|
<p>《輿服雜事》曰:古者貴賤皆執笏,主書君上之政令,有事則搢之於要帶中。近代以來,唯八座尚書執笏者,白筆綴手板頭,以紫囊裹之。其餘王公卿士但執手板,主于敬,不執笏,亦非記事官也。</p>
|
|
|
|
<p>周遷《車服雜事》曰:應仲遠云:「昔荊軻逐秦王,其後謁者持匕首以備不虞,從此侍官執刀劒。漢高祖偃武脩文,始制以手板代焉。</p>
|
|
|
|
<p>《江表傳》曰:孫權既即尊位,請會百官,歸功周瑜。初,張昭勸迎曹公,權不從,而周瑜敗之。及是昭舉笏,欲褒賛功德。未及言,權曰:「如張公之計,今己乞食矣。」昭大慙,伏地流汗。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:獻帝嘗見郗慮及少府孔融。問融曰:「鴻豫<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt56" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>慮字鴻豫。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>何所優長?」融曰:「可與適道,未可與權。」慮舉笏曰:「融昔宰北海,政散民流,其權安在?」遂與融互相長短。</p>
|
|
|
|
<p>《穆天子傳》曰:天子大服,冕褘𢁱帶,搢笏夾佩。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt57" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>郭璞注云:沃,蹕也;夾,佩左右兩佩也。奉璧南面,立於塞下,授何也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>郭子橫《洞冥記》曰:孟歧,清河之逸人也,年可七百歲,語及周初時事如目前。歧時侍周公,升壇上政,以手摩成王之足,周公以玊笏與之。</p>
|
|
|
|
<p>《郡國志》》曰:晉明為太子時,嘗戲殿前,以玊手板弄銅蟠螭口,手傾,溜入螭服腹中,不能出。人後見一白鼠出入螭口。</p>
|
|
|
|
<p>《世說》曰:王子猷作桓車騎騎兵參軍。桓曰:「卿在府久,此當相料理。」初不荅,高視,以手板柱頰云:「西山朝來,致有爽氣。」</p>
|
|
|
|
<p>《相手板經》曰:相手板法出蕭何,或曰四皓,初出殆不行世。東方朔見而善之,曰:「此非庸人所解。」至魏司空陳長史見此書,歎伏,以示許士宗、韋仲將、管輅,見而推歎。郭景純以夜兼晝,方得其妙理。相手板將以閑太之時,取五行,尋四時,定八節,明二十四氣,百不失一。板長一尺五寸,廣一寸五分。上狹而薄,下廣而厚,八角十二芒,並欲端平,板形皆完淨。板凶少吉多者可用,吉少凶多者不可用服也。舊用白直檀、刺榆、桑、柘四材也。番當令理通直,從上至下,直如絃,不得出邊,絕理板頭。是君坐板頭缺,與君共事必不得終。分板作四分,上一分為二親,左為父,右為母,第二分都為婦,第三分左為男,右為女,第四分左為奴,右為婢,婢之不辟方,留為田宅、財物、牛馬、猪羊鷄犬之屬,以五行十二時分。若其處崩毀傷蹈,破裂弔節,蝎穿兆隨,所屬物必損失死亡。板兩邊,左為城,右為社,寬博,文彩班班,光澤清淨,必得封邑。</p>
|
|
|
|
<p>《仲長子》曰:笏以書君教令,記善刺過。今之板以象焉。</p>
|
|
|
|
<p>劉義恭《啟事》曰:聖恩優重,猥賜華纓玊笏。珍冠飾首,琛板耀握,非臣朽薄所宜服之。</p>
|
|
|
|
</section></body></html>
|