135 lines
29 KiB
HTML
135 lines
29 KiB
HTML
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
|
|
<!DOCTYPE html>
|
|
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷八十</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt1"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha10" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt1">
|
|
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt1">
|
|
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c81_tai_ping_yu_lan_0079.xhtml" title="太平御覽/0079">皇王部四</a> <span style="color:#999"> ◄ </span></td>
|
|
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷八十.皇王部五</td>
|
|
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"> ► </span> <a rel="mw:WikiLink" href="c83_tai_ping_yu_lan_0081.xhtml" title="太平御覽/0081">皇王部六</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
|
|
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt1">
|
|
<tbody><tr>
|
|
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n1943" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85594375" title="d:Q85594375" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
|
|
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
|
|
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
|
|
</tbody></table>
|
|
</td></tr>
|
|
</tbody></table>
|
|
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="di_ku_gao_xin_shi"><span id="id-.E5.B8.9D.E5.9A.B3.E9.AB.98.E8.BE.9B.E6.B0.8F" typeof="mw:FallbackId"/>帝嚳高辛氏</h2>
|
|
|
|
<p>《<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/史記" title="史記">史記</a>》曰:帝嚳高辛氏者,黃帝之曾孫也。父曰蟜極。蟜極父曰玄囂。玄囂父曰黃帝。自玄囂與蟜極皆不得在位,至高辛即位。高辛于顓頊爲族子,其色鬱鬱,其德嶷嶷,日月所照,風雨所至,莫不服從。帝嚳娶陳鋒氏女,生放勛。娶娵訾氏女,生摯。帝嚳崩而摯代立。</p>
|
|
|
|
<p>《帝王世紀》曰:帝嚳,高辛氏,姬姓也。其母不見,生而神异,自言其名曰「逡<span about="#mwt4" typeof="mw:Transclusion">|</span>齒」。有聖德,年十五而佐顓頊,三十登帝位,都亳。以人事紀官,故以勾芒爲木正,祝融爲火正,蓐收爲金正,玄冥爲水正,后土爲土正,是五行之官,分職而治諸侯,于是化被天下。遂作樂六莖以康位。世有才子八人,號曰八元。亦納四妃,卜其子皆有天下。元妃,有台氏女,曰薑嫄,生後稷。次有娀氏女,曰簡翟,生禼;次陳豐氏女,曰慶都,生放勛;次娵訾氏女,曰常儀,生帝摯。帝嚳在位七十五年,年一百五歲而崩,葬東郡頓丘廣陽裏。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>陶弘景云:在位六十三年,年九十二。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《大戴禮》曰:宰我曰:「請問帝嚳。」孔子曰:「玄囂之孫,蟜<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音喬。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>極之子,曰高辛氏。生而神靈,自言其名,取地之財而節用之,撫教萬民而利誨之,曆日月而迎送之,明鬼神而敬事之。其色蟜蟜,其德涘涘,其動也時,其服也土,春夏乘龍,秋冬乘馬,黃斧黻衣,執中而獲天下。」</p>
|
|
|
|
<p>《禮記祭法》曰:帝嚳能序星辰以著衆。</p>
|
|
|
|
<p>《春秋元命苞》曰:帝嚳戴幹,是謂清明。發節移蓋像招搖。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>幹,楯也。招搖爲天戈楯相副,戴之像見天中以爲表。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《古史考》曰:高辛氏,或曰房姓,以木德王。</p>
|
|
|
|
<p>張顯《析言》曰:高辛氏初生,自言其名。其君民,終無迷謬。</p>
|
|
|
|
<p>魏陳王曹植《帝嚳贊》曰:祖自軒轅,玄囂之裔。生言其名,木德帝世。撫寧天地,神靈察物。教彌四海,明幷日月。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="2"><h2 id="di_zhi"><span id="id-.E5.B8.9D.E6.91.AF" typeof="mw:FallbackId"/>帝摯</h2>
|
|
|
|
<p>《帝王世紀》曰:帝摯之母,于四人之中,其班最下,而摯年兄弟最長,故得登帝位。封异母弟放勛爲唐侯。摯在位九年,政軟弱,而唐侯德盛,諸侯歸之。摯服其義,乃率其群臣造唐朝而致禪,因委志心願爲臣。唐侯于是知有天命,乃受帝禪,而封摯于高辛氏。事不經見,漢故議郎東海衛宏所傳云爾。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="3"><h2 id="di_yao_tao_tang_shi"><span id="id-.E5.B8.9D.E5.A0.AF.E9.99.B6.E5.94.90.E6.B0.8F" typeof="mw:FallbackId"/>帝堯陶唐氏</h2>
|
|
|
|
<p>《帝王世紀》曰:帝堯,陶唐氏,祁姓也。母曰慶都,孕十四月而生堯于丹陵,名曰放勛。或從母姓伊祁氏,年十五而佐帝摯,授封于唐,爲諸侯。身長十尺,常夢攀天而上,故年二十而登帝位。以火承木,都平陽。置敢諫之鼓,天下大和。命羲和四子:羲仲、羲叔、和仲、和叔,分掌四岳。諸侯有苗氏,處南蠻而不服,堯征而克之于丹水之浦。乃以尹壽、許由爲師,命伯夔訪山川溪穀之音,作樂六章,天下大和,百姓無事。有八十老人擊壤歌于道,觀者嘆曰:「大哉,帝之德也!」老人曰:「吾日出而作,日入而息,鑿井而飲,耕田而食,帝何力有于我哉!」有僬僥氏來貢沒羽,厨中自生肉脯,如翣形。搖鼓自生風,使食物寒自不臭,名曰「翣脯」。又有草夾階而生,隨月生死,王者以是占日月之數,惟盛德之君,應和而生,故堯有之,名「蓂莢」,一名「曆莢」。始封稷、契、咎繇,褒進伯禹,納舜于大麓。後年二月,又率群臣刻璧爲書,東沉于洛,言天命當傳舜之意,今《中候》、《運衡》之篇是也。舜攝政二十八年,堯與方回游陽城而崩,《尚書》所謂「二十有八載,放勛乃殂落」是也。百姓如喪考妣三載,四海遏密八音。凡堯即位九十八年,年百一十八歲。墨子以爲,堯堂高三尺,土階三等。堯取散宜氏女,曰皇,生丹朱。又有庶子九人,皆不肖,故以天下命舜。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:帝堯氏作,始封于唐,今中山唐縣是也。堯山在北,唐水在西北入河。南有望都,縣有都山,即堯母慶都之所居也。相去五十里。都山,一名豆山。北登堯山,南望都山,故名其縣曰:「望都」。</p>
|
|
|
|
<p>《春秋合誠圖》曰:堯母慶都有名于世,蓋天帝之女,生于鬥維之野,常在三河之南。天火雷電,有血流潤大石之中,生慶都,長大形像天帝,常有黃雲覆蓋之。夢食不饑。及年二十,寄伊長孺家,出觀三河之首,常若有神隨之者。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>三河之首,東河北端。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>有赤龍負圖出,慶都讀之,赤受天運,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>運,錄運也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>下有圖,人衣赤光,面八彩,須鬢長七尺二寸,兌上豐下,足履翼翼。署曰赤帝起,誠天下寶。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>衣赤光,光像而又著衣也。八彩,彩色有八也。翼,翼星,大位宿也。圖人傍有此署文七十也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>奄然陰風雨,赤龍與慶都合婚,有娠,龍消不見。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>龍乘風雲故先,陰風乃龍至也。婚猶會合,或爲結也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>既乳,視堯如圖表。及堯有知,慶都以圖予堯。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>如圖人儀錶也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《孝經援神契》曰:堯鳥庭,荷勝,八眉。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>堯,火精人也。鳥庭,庭有鳥骨。表取像朱鳥與太微庭也。朱鳥戴聖,荷勝似之。八眉,眉彩色有八。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《論語》曰:大哉,堯之爲君也。巍巍乎,惟天爲大,惟堯則之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>孔安國曰:則,法也。美堯則法天行之也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>蕩蕩乎,民無能名焉。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>蕩蕩,廣遠之稱,言布德遠,民無能名。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>巍巍乎,其有成功也。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>功成化隆,高大巍巍。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《孔叢子》曰:堯身修十尺,眉乃八彩,實聖也。</p>
|
|
|
|
<p>《龍魚河圖》曰:堯時與群臣賢者到翠嬀之淵,大龜負圖來出,授堯。敕臣下寫取。寫畢,龜還水中。</p>
|
|
|
|
<p>《易坤靈圖》曰:其母萌之,玄雲入戶,蛟龍守門。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>母爲慶都也,天皇之女,天帝以玄雲覆衛之。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>故曰:「時乘六龍以禦天也」。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯之精陽,萬物莫不從者。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>言堯在天,陽精所在。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>帝世有洪水之灾,天生聖人使救之。故言乃統天也。</p>
|
|
|
|
<p>《書》曰:若稽古,帝堯<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>孔安國曰:若,順;稽,考也。能順考道而行之者帝堯。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>曰放勛,欽明文思安安。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>勛,功;欽,敬也。言堯放上世之初化而以敬明文思之四德,安安當安者也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>允恭克讓,光被四表,格于上下。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>允,信也。克,能也。光,充。格,至也。既有四德,又信恭能讓,故其名聞充溢四外,至于天地也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>克明俊德,以親九族。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>能明俊德之士任用之,以睦高祖至玄孫之親。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>九族既睦,平章百姓。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>既,已也。百姓,官也。言化九族而平章明也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>百姓昭明,協和萬邦,黎民于變時雍。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>昭亦明也。協和黎衆。時,是。邕,和也。言天下衆民皆變,是以風俗大和也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《尚書中候》曰:帝堯即政七十載,景星出翼,鳳凰止庭,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt25" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>鄭玄注曰:翼,朱鳥宿。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>朱草生郊,嘉禾孳連,甘露潤液,醴泉出山。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt26" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>朱草可以染服者。嘉,美也。《書序》曰:唐叔得禾,异畝同穎。此注之爲孳連,醴亦甘。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>修壇河、雒,榮光起河,休氣四塞,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt27" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>休,美也。榮光五色從河出,美氣四塞,炫耀熠熠也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>白雲起,回風搖,龍馬禦甲,赤文綠色,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt28" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>龍形像馬也。赤熛怒之使也。甲所以藏圖,赤文色而綠地也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>臨壇止霽,吐甲圖而帶足。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt29" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>霽,齊,赤止也。帶足者帶,去也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又《中候運行》曰:帝堯率群臣,東沉刻璧于雒。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:天子臣放勛德薄,施行不元。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt30" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>元,善也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《尚書大傳》曰:堯八眉,舜四童子。八者,如八字也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯舜之王天下,一人不刑而四海治。</p>
|
|
|
|
<p>《春秋元命苞》曰:堯眉八彩,是謂通明。曆象日月,璇璣玉衡。</p>
|
|
|
|
<p>《大戴禮》曰:宰我曰:「請問帝堯。」孔子曰:「高辛之子也,曰放勛,其仁如天,其智如神,就之如日,望之如雲;富而不驕,貴而不豫,黃斧紼衣,彤車,乘白馬。」</p>
|
|
|
|
<p>《六韜》曰:太公曰:「帝堯王天下之時,金銀珠玉弗服,錦綉文綺弗衣,奇怪异物弗聽,宮垣屋室弗崇,桷椽柱楹不藻飾,茅茨之蓋弗剪齊。黼黻之絓履不弊盡,不更爲也;滋味不重糝,弗食也;溫飯暖羹不酸喂,不易也。不以私曲之故,留耕種之時,削心約志,從事無予爲。</p>
|
|
|
|
<p>《莊子》曰:昔堯之治天下也,使天下之人欣欣焉有樂其性。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯治天下之民,平海內之政。往見四子于姑射之山,汾水之陽,窅然喪其天下。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt31" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>四子:許由、嚙缺、被衣、王倪也。窅然猶幽然,自失之貌。言堯以有事之心,至于無爲之人,故亦無所用也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯觀于華封,封華人曰:「嘻!請祝聖人,使人聖壽,使聖人富,使聖人多男子。」堯曰:「多男子則多懼,多富則多事,多壽則多辱。」封人曰:「夫聖人,鶉居而鷇<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt32" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音扣。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>食,鳥行而無章。天下有道,則與物皆昌;天下無道則修德就閑。千歲厭世,去而上仙,乘彼白雲,至于帝鄉。三患莫至,身常無殃。」</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯治天下,伯成子高立爲諸侯。及堯授舜,舜授禹,子高辭爲諸侯而耕。禹往見之,曰:「堯治天下,吾子立爲諸侯。堯授舜,舜授餘,吾子辭之,敢問何也?」子高曰:「昔堯治天下,不賞而人勸,不罰而人畏。子今賞罰而民且不仁,德自此衰,刑自此立,後世之亂自此始矣!無落吾事!」俋俋乎耕而不顧。</p>
|
|
|
|
<p>《尸子》曰:人之言君天下者,瑤台九累,而堯白屋;黼衣九種,而堯大布;宮中三市,而堯鶉居;珍怪遠味,而堯糲飯菜粥;麒麟青龍,而堯素車玄駒。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯舜有天下,四海之內皆治,而丹朱、商均不與焉;而謂皆治者,衆也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:舜受天下,顔色不變;堯以天下與舜,顔色不變;知天下無能益損于己也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:人戴冠躡履,莫不譽堯非桀敬士侮慢。故敬侮之,譽毀之,非其取也。</p>
|
|
|
|
<p>《韓子》曰:堯之王天下,冬日鹿裘,夏日葛衣;茅茨不剪,桷椽不斫。糲粱之食,藜藿之羹,雖監門之養,不敵于此矣!</p>
|
|
|
|
<p>又曰:由余謂秦穆公曰:「昔堯有天下,飯于土軌,飲于土形。其土南至交址,北至幽都,東西日月所出入者,無不賓服。」</p>
|
|
|
|
<p>《呂氏春秋》曰:堯有子十人,不與其子而授舜。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt33" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>《孟子》曰:堯使九男二女事舜也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯以天下讓于子州支父。子州之父對曰:「以我爲天子,猶之可也。雖然,我適有幽憂之病,方將治之,未暇在天下也。」<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt34" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>幽,隱也。《詩》云:如有隱憂。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>天下,重物也,而不以天下害其生者,故可托天下。</p>
|
|
|
|
<p>《淮南子》曰:堯之治天下也,舜爲司徒,契爲司馬,禹爲司空,後稷爲大田師,奚仲爲工。其導萬民也,水處者魚,山處者木,穀處者牧,陸處者農。地宜其事,事宜其械,械宜其用,用宜其人。澤皋織網,陵阪耕田。得以所有易所無,以工易所拙。是故離叛者寡,而聽從者衆。譬若播棋于地,圓者走屋,方者處高,各從其所安。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:人之所以樂爲天子者,以窮耳目之欲,而適身體之便也。今高臺層榭,人之所麗也,而堯采椽不斫,弁題不枅。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt35" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>言梁柱相折,矩不著枅櫓也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>珍怪奇味,人之所美也,堯糲粱之飯,藜藿之羹。文錦狐白,人之所好也,而堯布衣掩形,鹿裘禦寒。養生之具不加厚,而增之以大任,重之以憂,故舉天下而傳之舜,若解重負然,非直辭讓也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯治天下,政教平,德潤洽,在位七十載,乃求所屬天下之統,令四岳明揚側陋。四岳舉舜而薦之堯,堯乃妻以二女以觀其內,任以百官以觀其外。既入大麓,烈風雷雨不迷。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt36" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>林屬于川曰麓,堯使舜入林麓之中,遭大風雨不迷也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>乃屬以九子,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt37" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>堯有九子。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>贈以昭華之玉而傳天下焉。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯之有天下也,非貪萬民之富也,而寧人主之位也,以爲萬姓力屈,强弱相乘,衆寡相暴。于是堯乃身服節儉之行,而明相愛之仁,以和輯之。是故茅茨而不鏟,采椽而不斫,大輅不畫,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt38" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>大輅,天子車也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>越席不緣,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt39" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>越席,束蒲席也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>大羹不和,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt40" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>無五味也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>粢飯不鑿,巡狩行教,勤勞天下,周流五岳,豈其奉養不足樂哉?舉天下以爲社稷,非有利焉。年衰志閔,舉天下之重而傳之舜也,猶却行而釋踪也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯之時,十日幷出,焦禾穗,殺草木,而民無所食,窫窳、九嬰、大風、修蛇、封豕、鑿齒爲民害。堯弋鑿齒于疇華之澤,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt41" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>疇華,南方澤也。鑿齒獸持戈楯,羿持弓箭射殺也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>殺九嬰于凶水之上,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt42" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>九嬰,水之大怪,爲人之害者,北狄之地,有凶水者也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>繳大風于青丘之澤。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt43" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>大風,大鷙也。繳以石磻,繳,系矢射之。青丘,東方丘。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>上射十日,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt44" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>羿射日墮日中鳥羽。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>而下殺窫<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt45" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音軋<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>窳。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt46" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>音庾,窫窳狀如龍形,人齒食人也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>斬修蛇于洞庭,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt47" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>洞庭,南方水也。其蛇食象,三歲而其骨出也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>禽封豕於桑林。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt48" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>封豕,大彘也。桑林,湯禱旱地<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>萬民皆喜,置堯爲天子也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯王天下而憂不解,授舜而憂乃釋。</p>
|
|
|
|
<p>《說苑》曰:河間獻王曰:堯存心于天下。有一人饑,曰:我饑之也。有一人寒,曰:我寒之也。一民有罪,曰:我陷之也。仁而立德,博而化廣。故不賞而人勸,不罰而人治,先生而後殺,是堯道也。</p>
|
|
|
|
<p>楊子《法言》曰:堯能則天者,以其能臣二聖。二聖,舜、禹也。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:堯、舜之德,輕于鴻毛。</p>
|
|
|
|
<p>《潜夫論》曰:堯舜之德,譬猶偶燭施明于幽室也。前燭照之後燭益明,非前燭昧後燭彰也。乃二燭相因而成大光。</p>
|
|
|
|
<p>荀悅《申鑒》曰:思唐虞于上世,瞻仲尼于中古,乃知小道足羞也。</p>
|
|
|
|
<p>譙子《法訓》曰:唐虞之衣裳文法,禹稷之溝洫耕稼,人至今被之。</p>
|
|
|
|
<p>袁子《法書》曰:堯避舜于濟陰,今定陶有堯冢,信乎?</p>
|
|
|
|
<p>《符子》曰:許由謂堯曰:「坐于華殿之上,面雙闕之下,君之榮願亦已足矣夫?」堯曰:「余坐華殿之上,森然而松生于棟;餘立于欞扉之內,霏焉而雲生于牖。雖面雙闕,無异乎崔嵬之冠蓬萊;雖背墉郭,無异乎回巒之縈昆侖。余安知其所以不榮?</p>
|
|
|
|
<p>鄧析言曰:古詩云:「堯、舜至聖,身如脯臘;桀、紂無道,肌膚三尺。」</p>
|
|
|
|
<p>《夢書》曰:堯夢乘龍上天,舜夢擊天鼓。《續述征記》曰:城陽縣有堯蒙,自漢晋二千石及丞尉刊名甚衆。堯即位至<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:309年_(提及)" title="Category:309年 (提及)" about="#mwt49" typeof="mw:Transclusion"><span title="309年">永嘉三年</span></a>,二千七百二十有一載,記于堯碑。</p>
|
|
|
|
<p>魏陳王曹植《帝堯贊》曰:火德統位,父則高辛。克流共工,萬國同塵。調適陰陽,其惠如春。巍巍成功,則天之神。</p>
|
|
|
|
</section></body></html>
|