104 lines
19 KiB
HTML
104 lines
19 KiB
HTML
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
|
|
<!DOCTYPE html>
|
|
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷五百三十五</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt3"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha10" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt3">
|
|
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt3">
|
|
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c536_tai_ping_yu_lan_0534.xhtml" title="太平御覽/0534">禮儀部十三</a> <span style="color:#999"> ◄ </span></td>
|
|
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷五百三十五.禮儀部十四</td>
|
|
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"> ► </span> <a rel="mw:WikiLink" href="c538_tai_ping_yu_lan_0536.xhtml" title="太平御覽/0536">禮儀部十五</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
|
|
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt3">
|
|
<tbody><tr>
|
|
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n6010" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85605106" title="d:Q85605106" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
|
|
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
|
|
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
|
|
</tbody></table></td></tr>
|
|
|
|
</tbody></table>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="xiang_xu"><span id="id-.E5.BA.A0.E5.BA.8F" typeof="mw:FallbackId"/>庠序</h2>
|
|
|
|
<p>《禮記·王制》曰:有虞氏養國老于上庠,養庶老于下庠。夏後氏養國老于東序,養庶老于西序。殷人養國老于左學,養庶老于右學。周人養國老于東膠,養庶老於虞庠。</p>
|
|
|
|
<p>又《學記》曰:古之教者,家有塾,黨有庠,術有序,國有學。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>術當爲遂。萬二千五百家爲遂也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>《五經通義》曰:三王教化之宮,總名爲學。夏爲學校。校之言教也。殷爲庠,周爲序,周家又兼用之,故鄉爲庠,里爲序,家爲塾。</p>
|
|
|
|
<p>《白虎通》曰:鄉曰庠,里曰序。庠者,禮儀也;序者,序長幼也。</p>
|
|
|
|
<p>《<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:鄉序庠置《孝經》師一人。</p>
|
|
|
|
<p>又《儒林傳》曰:三代之道,鄉里有教,夏曰校,殷曰庠,周曰序,所以勸善懲惡也。</p>
|
|
|
|
<p>《南史》曰:梁武帝修建庠序,別開五館。其一館在袁憲宅西。憲常招引諸生,與之談論新義,出人意表,同輩咸嗟服焉。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="2"><h2 id="shi_dian"><span id="id-.E9.87.8B.E5.A5.A0" typeof="mw:FallbackId"/>釋奠</h2>
|
|
|
|
<p>《禮記·月令·仲春》曰:是月也,命樂正習舞。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>爲將釋奠。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>上丁釋奠于國學,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>釋謂置也。謂置牲幣之奠于文宣王。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>天子及公卿、諸侯、大夫親往視之,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>觀其禮也。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>命有司上戊釋奠于太公廟。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>亦用牲幣之奠。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又《月令·仲秋》曰:是月也,命樂正習吹,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>春夏尚舞,秋冬尚吹,習之爲將釋奠。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>上丁釋奠于國學,天子乃率公卿、諸侯、大夫親往視之,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>禮儀同仲春。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small>是月也,命有司上戊釋奠于故公廟。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>禮儀同仲春。<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></p>
|
|
|
|
<p>又《文王世子》曰:凡始立學,必先釋奠于先聖先師。及行事,必用幣。天子親學,大昕鼓懲,所以警衆也。</p>
|
|
|
|
<p>《晋書·禮志》曰:昔武王入殷而封先代之後,蓋追思其德也。孔子大聖,終于陪臣,未有封爵。至漢元帝時,孔霸以帝師號褒成侯,奉孔子後。魏<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:222年_(提及)" title="Category:222年 (提及)" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"><span title="222年">黃初三年</span></a>,以議郎孔羨爲宗聖侯,奉孔子祀。魏齊王<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“241年”或“408年”或“505年”">正始二年</span></a>,使太常釋奠,以太牢祀孔子于辟雍,以顔回配。</p>
|
|
|
|
<p>《宋書·禮志》曰:魏齊王正始中,每講經,使太常釋奠先聖先師于辟雍。晋惠帝、明帝之爲太子,及湣懷太子講經竟,幷親釋奠于太學。太子進爵于先師,中庶子進爵于顔淵。成、穆、孝武三帝亦皆親釋奠。</p>
|
|
|
|
<p>又《禮志》曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:445年_(提及)" title="Category:445年 (提及)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span title="445年">元嘉二十二年</span></a>,太子釋奠,采晋故事。官有其注,祭畢,太祖親臨學宴會,太子以下悉預。</p>
|
|
|
|
<p>《唐六典》曰:仲春上丁,釋奠于孔宣父,以顔回配焉,其七十二弟子及先儒幷從祀。仲秋之月亦如之。仲春上戊,釋奠于齊太公,以留侯張良配焉。仲秋之月亦如之。凡州縣皆置孔宣父廟,以顔回配。仲春上丁,州縣官行釋奠之禮,仲秋上丁亦如之。</p>
|
|
|
|
<p>《唐書》曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:719年_(提及)" title="Category:719年 (提及)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span title="719年">開元七年</span></a>十一月,以貢舉人將謁先師質問疑義,敕曰:「皇太子及諸子,雖年未志學,而道在尊師,宜行齒胄禮。」</p>
|
|
|
|
<p>又曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:719年_(提及)" title="Category:719年 (提及)" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span title="719年">開元七年</span></a>,皇太子入國學,行齒胄禮,謁先聖。皇太子初獻,其亞獻、終獻幷以胄子。常侍褚無量開講《孝經》及《禮記·文王世子》篇。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:歸崇敬議:春秋釋奠文宣王,祝板禦署北面揖,以爲其禮太重。按《大戴禮》師尚父授周武王丹書,武王東面而立。今置祝板,請准武王東面之禮,輕重庶得其中。晋博士成洽議曰:「釋典奉先師惟皇太子,業終乃禮,不然則廢。」</p>
|
|
|
|
<p>晋《尚書大事》曰:尚書符太常曰:「按洛陽圖宮南自有太學,國子、辟雍不相預也。舍辟雍以太學,辟雍便爲無事虛誕。漢魏舊事,皆言釋奠祠先聖于辟雍,未有言太學者。又咸和中,成皇帝釋奠于中堂之前臺中,故事亦曰辟雍。是爲漢魏之世初自兩立,至釋奠便在辟雍猶存。今廢辟雍而立二學,中興以來相違。」太常王彪之答:「魏帝齊王使有司釋奠于辟雍,此是魏之大事,非晋書舊典。太始、元康釋奠太學,不在辟雍;<span about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion">太始五年</span>、<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“295年”或“前61年”">元康五年</span></a>二行饗禮,皆于辟雍,不在太學。是則釋奠于太學,行饗于辟雍,有晋已行之,准也。中朝有辟雍,猶在太學,况無辟雍,惟有太學,更當不在太學乎!」宰相從太常所答。</p>
|
|
|
|
<p>晋范堅書問馮懷曰:「漢氏以來,釋奠先師惟仲尼,不及公旦,何也?」馮答曰:「若如來談,亦當憲章堯、舜、文、武,豈惟周旦乎!」</p>
|
|
|
|
<p>摯虞《釋奠頌》曰:如彼泉流,不盈不運。講業旣終,禮師釋奠。升觴折俎,上下惟善。邕邕其來,肅肅其見。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="3"><h2 id="li_miao__fu_"><span id="id-.E7.AB.8B.E5.BB.9F.E3.80.88.E9.99.84.E3.80.89" typeof="mw:FallbackId"/>立廟<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px">〈</span>附<span style="color:transparent;font-size:0px">〉</span></small></h2>
|
|
|
|
<p>《鍾離意別傳》曰:意爲魯相,修孔子廟。孔子教授堂下,床首有懸瓮,意召守廟孔訢問曰:「此何等瓮?」訢曰:「夫子瓮。背有丹書,自夫子亡後,無敢發者。」意乃發,索得書焉。</p>
|
|
|
|
<p>《宋書·禮志》曰:晋清河人李遼表曰:亡父先臣回綏集邦邑,歸誠本朝,以<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:385年_(提及)" title="Category:385年 (提及)" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span title="385年">太元十年</span></a>遣臣奉表,路經闕里,過覲孔廟,庭宇傾頽,軌式頽圮,萬世宗匠,忽焉淪廢,仰瞻俯慨,不覺涕流。旣逵京輦,表求興復聖祀,修建講學。至十四年,奉被明詔,采臣鄙議,敕兗州魯郡准舊營飾。</p>
|
|
|
|
<p>《北齊書》曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“550年”或“562年”">天保元年</span></a>,詔封崇聖侯邑一百戶,以奉孔子之祀,幷下魯郡,以時修治廟宇,務盡褒崇之至。</p>
|
|
|
|
<p>《唐書》曰:武德中,制祠典,釋奠于太學,以周公爲先聖,孔丘配饗。房玄齡及朱子奢議云︰公旦、尼父俱是聖人。庠序置奠,本緣夫子。故魯宋至于梁陳,爰及隋大業故事,皆以孔丘爲先聖,顔回爲先師,歷代所行,古今通允。請停祭周公,升夫子爲先聖,以顔回配饗。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:上元中制曰:定禍亂者必先于武德,極生靈者諒在于師貞。周武創業,克寧區夏,惟師尚父,實佐興王。况德有可師,義當禁暴,稽諸古昔,爰崇典禮,太公望可追封爲武成王。有司依文宣王置廟,擇古今名將,置亞聖及十哲,享祭之典,一同文宣。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:731年_(提及)" title="Category:731年 (提及)" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"><span title="731年">開元十九年</span></a>,始于兩京置齊太公廟,以張良配。上元初,特加封太公爲武成王,以歷代名將從其祀。然有其制而未之行,祠宇日荒。至是,宰臣盧杞、京兆尹盧甚以盧者齊之裔,乃鳩其裔孫若盧、崔、丁、呂之族,合錢以崇飾之。請復舊典,兼擇自古名將,如孔門十哲,皆配饗。詔下史官,乃定張良、穰苴、孫武、吳起、樂毅、白起、韓信、諸葛亮、李靖、李勣配焉。</p>
|
|
|
|
</section><section data-mw-section-id="4"><h2 id="yang_lao"><span id="id-.E9.A4.8A.E8.80.81" typeof="mw:FallbackId"/>養老</h2>
|
|
|
|
<p>《禮記·祭義》曰:食三老、五更于太學,天子袒而割牲,執醬而饋,執爵而酳,所以教諸侯之悌也。</p>
|
|
|
|
<p>蔡邕《月令章句》曰:五更當爲五叟。叟,長老之稱也。其字似更,書有轉誤,嫂字,女傍叟,今皆以爲更矣。</p>
|
|
|
|
<p>《孝經援神契》曰:天子親臨辟雍,尊事三老,兄事五更。三者,道成於三;五者,訓于五品。言其能以善道改已也。三老、五更,皆取有妻、男女完具者。</p>
|
|
|
|
<p>《續漢書》曰:三老、五更玉杖,長九尺,端以鳩爲飾。鳩者,不噎之鳥,欲老人之不噎也。</p>
|
|
|
|
<p>華嶠《後漢書》曰:熙平中,天子引袁逢爲三老,賜玉仗。</p>
|
|
|
|
<p>應劭《<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:天子父事三老,兄事五更。天子親割,三公設幾,九卿正履。</p>
|
|
|
|
<p>《魏志》高貴鄉公詔曰:夫養老興教,三代所以樹風化、垂不朽也。必有三老、五更,以崇至敬,乞言納誨,著在惇史,然後六合承流,下觀而化。宜妙揀德行,以充其選。關內侯王祥,履仁秉義,雅志淳固;關內侯鄭小同,溫恭孝友,師禮不忒。其以祥爲三老,小同爲五更。車駕親率群司,躬行古禮焉。</p>
|
|
|
|
<p>王隱《晋書》曰:王祥字休征。魏帝高貴鄉公入學,命祥爲三老。祥南面几杖,以師道自居。帝北面乞言。祥于是陳明王聖帝之軌,君臣政化之要,俯以訓帝。于時百辟卿士聞其格言,莫不砥礪。</p>
|
|
|
|
<p>《後魏書》曰:孝文帝以前司徒尉元爲三老,前鴻臚卿游明根爲五更。皇帝再拜肅拜五更,乞言畢,乃賜步輓一乘,詔曰:「三老可給上公之祿,五更可食九卿之俸。」</p>
|
|
|
|
<p>《後周書》曰:高祖<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:563年_(提及)" title="Category:563年 (提及)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span title="563年">保定三年</span></a>,乃下詔集太保燕公爲三老。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:武帝以太傅燕國公于謹爲三老,賜延年杖;太師宇文護設幾,司寇豆盧寧正舄。</p>
|
|
|
|
<p>又曰:孝閔踐祚,于謹以年老乞骸骨,詔報不許。有司宜斷表啓,遂詔謹爲三老。有司具禮,擇日,又賜延年杖。高祖幸太學以食之。三老入門,皇帝迎拜門屏之間,三老答拜。有司設三老席于中楹,南向。太師晋公護升階,設幾于席。三老升席,南面,憑几而坐,以師道自居。大司寇楚公寧升階正舄。皇帝升立于斧扆之前,西面,有司進饌,皇帝跪設醬豆,親袒割。三老食訖,皇帝又親跪受爵以酳。有司徹訖,皇帝北面立,訪道。三老乃起,立于席後。皇帝曰:「猥當天下重任,自惟不才,不知政治之要,公其誨之。」三老答曰:「木受繩則正,後從諫則聖。自古明王聖主,皆虛心納諫以知得失,天下乃安。惟陛下念之。」又曰:「爲國之本,在守忠信。是以古人云去食去兵,信不可失。國家興廢,莫不由之。願陛下守而勿失。」又曰:「治國之道,必須有法。法者,國之綱紀。綱紀不可不正,在于賞罰。若有功必賞,有罪必罰,則爲善者日益,爲惡者日止;若有功不賞,有罪不罰,則天下善惡不分,人無所措手足矣。」三老言畢,皇帝再拜受之。三老答拜焉。禮成而出。</p>
|
|
|
|
<p>《隋書》曰:後齊仲春令辰陳養老禮。先一日,三老、五更齊于國學,皇帝進賢冠、玄紗袍至辟雍,入總章。堂列宮懸,王公已下及國老名定位。司徒以羽儀、武賁、安車迎三老、五更于國學,幷進賢冠、玄服、黑舄、素帶。國子生黑介幘,青衿單衣,乘馬從之。至,皇帝釋劍執班,迎于門內。三老至門,五更去門十步,則降車以入。皇帝拜,三老、五更攝齋答拜。皇帝揖進,三老在前,五更在後,升自右階,就筵。三老坐,五更立。皇帝升堂,北面。公卿升自左階,北面。三公授几杖,卿正履,國老、庶老各就位。皇帝拜三老,群臣皆拜,不拜五更。乃坐。皇帝西向,肅拜五更,進珍饈酒食,親袒割,執醬以饋,執爵以酳。以次進五更。又設酒醴于國老、庶老。皇帝升御坐。三老乃論五孝六順、典訓大綱。皇帝虛躬請受。禮畢而還。又都下及外州人年七十已上,賜鳩杖、黃帽。</p>
|
|
|
|
</section></body></html>
|