Files
spider-ctext/太平御览/OPS/c793_tai_ping_yu_lan_0791.xhtml
2026-03-21 17:42:22 +08:00

151 lines
49 KiB
HTML
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="yes"?>
<!DOCTYPE html>
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="zh" dir="ltr"><head><meta charset="UTF-8"/><link type="text/css" rel="stylesheet" href="main.css"/><title>卷七百九十一</title><style typeof="mw:Extension/templatestyles mw:Transclusion" about="#mwt1"><![CDATA[@media all and (max-width:720px){body.skin-minerva .mw-parser-output table.header{display:table!important}}]]></style></head><body class="mw-content-ltr sitedir-ltr ltr mw-body-content parsoid-body mediawiki mw-parser-output" dir="ltr" data-mw-parsoid-version="0.23.0.0-alpha9" data-mw-html-version="2.8.0" xml:lang="zh"><section data-mw-section-id="0"><span about="#mwt1">
</span><table class="ws-header" style="border-spacing:0px; padding:0px; width:100%; margin-bottom:0px; border:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0); background-color: var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); color: inherit;text-align:center;" about="#mwt1">
<tbody><tr><td style="width:25%; text-align: left;"><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/><a rel="mw:WikiLink" href="c792_tai_ping_yu_lan_0790.xhtml" title="太平御覽/0790">四夷部十一</a> <span style="color:#999"></span></td>
<td style="width:50%; text-align: center;"><b><a rel="mw:WikiLink" href="c0_tai_ping_yu_lan.xhtml" title="太平御覽">太平御覽</a></b><br/>卷七百九十一·四夷部十二</td>
<td style="width:25%; text-align: right;"><span style="color:#999"></span> <a rel="mw:WikiLink" href="c794_tai_ping_yu_lan_0792.xhtml" title="太平御覽/0792">四夷部十三</a><span style="display:inline-block; inline-size:1em;"/></td></tr>
</tbody></table><table style="width:100%; background:var(--background-color-progressive-subtle,#F8FCFF); color: inherit;font-size:small; border-bottom:1px solid var(--border-color-content-added,#93A6C0)" class="ws-header" about="#mwt1">
<tbody><tr>
<td><span style="color: #464646;"><ul id="plainSister-n8067" style="display:inline-block; font-size:93%; line-height:normal; list-style-type:none; list-style-image:none; list-style-position:outside; border:1px solid var(--border-color-base,#AAA); float:right; clear:right; margin:0.5ex 0.5ex 0.5ex 0.5ex; padding:0.0ex 0.0ex 0.0ex 0.0ex; background-color:var(--background-color-base,#FFFFFF);color: inherit;"><li class="sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Template:Textinfo" title="Template:Textinfo"><img alt="Documentation for the TextInfo template." resource="./File:Information_icon.svg" src="images/c1007_Information_icon.svg_20px_Information_icon.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Information_icon.svg-20px-Information_icon.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Talk:太平御覽/0791" title="Talk:太平御覽/0791">版本<span typeof="mw:LanguageVariant" data-mw-variant="{&quot;twoway&quot;:[{&quot;l&quot;:&quot;zh-hant&quot;,&quot;t&quot;:&quot;資訊&quot;},{&quot;l&quot;:&quot;zh-hans&quot;,&quot;t&quot;:&quot;信息&quot;}]}"/></a></li><li class="noprint sisitem"><span class="sisicon" style="padding-right:1ex;"><span typeof="mw:File/Frameless"><a href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix"><img alt="姊妹计划" resource="./File:Wikimedia-logo.svg" src="images/c1004_Wikimedia_logo.svg_20px_Wikimedia_logo.svg.png" decoding="async" data-file-type="drawing" class="mw-file-element" style="width:18px; height:18px; " data-title="Wikimedia-logo.svg-20px-Wikimedia-logo.svg.png"/></a></span></span><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Special:SiteMatrix" title="Special:SiteMatrix">姊妹计划</a>: <a rel="mw:WikiLink/Interwiki" href="https://www.wikidata.org/wiki/Q85611766" title="d:Q85611766" class="extiw">数据项</a></li></ul></span>
<table style="font-size:0.9em; text-align:left; background:var(--background-color-neutral-subtle,#F9F9F9); float:right;color: inherit;">
<tbody><tr><td style="color: #999999;"/></tr>
</tbody></table>
</td></tr>
</tbody></table>
</section><section data-mw-section-id="1"><h2 id="nan_man_qi"><span id="id-.E5.8D.97.E8.A0.BB.E4.B8.83" typeof="mw:FallbackId"/>南蠻七</h2>
<section data-mw-section-id="2"><h3 id="xi_nan_yi"><span id="id-.E8.A5.BF.E5.8D.97.E5.A4.B7" typeof="mw:FallbackId"/>西南夷</h3>
<p>梁祚《魏國統》曰:西夷土有異犀,三角,夜行如大炬,火照數十步。或時解脫,則藏於深密之處,不欲令人見之。王者貴其異,以為簪札,消除凶逆。</p>
<p>又曰:西南夷有大湖,名曰禁水。水中有毒氣,中有物,嘖嘖作聲,射中木石則破裂,中人則死,其俗名曰鬼彈。聞聲已至,不可得見故也。</p>
<p>郭義恭《廣志》曰:建寧郡,其氣平,冬不極寒,夏不極暑,盛夏如此五月,盛冬如此九月。天下之異地,海內惟有此。按《月令》記五氣中之位,宜在西南,如此,豈當土行之方、戊巳之域乎?</p>
</section><section data-mw-section-id="3"><h3 id="ye_lang"><span id="id-.E5.A4.9C.E9.83.8E" typeof="mw:FallbackId"/>夜郎</h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:南夷君長以十數,夜郎最大。漢武帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt4" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“370年”或“541年”或“前135年”">建元六年</span></a>,太行王恢擊東粵,因兵威,使番陽令唐蒙風曉南粵。南粵食蒙蜀枸醬,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt5" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>枸音矩。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>蒙問所從來,曰道西北牂柯江,江廣數里,出番禺城下。蒙歸至長安,問蜀賈人,獨蜀出枸醬,多持竊出市夜郎。夜郎者,臨牂柯江,江廣百餘步,足以行船。南粵以財物役屬夜郎,西至桐師,然亦不能臣使也。蒙乃上書曰:「竊聞夜郎所有精兵,可得十萬。浮船牂柯,出不意,此制粵一奇也。誠以漢之強、巴蜀之饒,通夜郎道,為置吏,甚易。」上許之,乃拜蒙中郎將,將千人,從巴莋關入,遂見夜郎侯多同,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt6" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>多同,其侯名。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>厚賜,諭以威德,約為置吏,使其子為令。夜郎旁小邑,皆貪漢繒帛,以為漢道險,終不能有也,乃且聽蒙約。還報,乃以為犍為郡,發巴蜀卒治道,自僰道詣牂柯江。蜀人司馬相如亦言:西夷邛莋可置郡,使相如以中郎將往諭,皆如南夷,為置一都尉,十餘縣屬蜀。後數歲,道不通,士罷餓餧,離暑溼,死者甚眾。西南夷又數反,發兵興擊,耗費亡功。上患之,使公孫弘往視問焉。還報,言其不便,上許之,罷西夷,獨置南夷兩縣一都尉,稍令犍為自保,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt7" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>就令自保守,且修成其郡縣也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>夜郎侯始倚南粵。南粵反,已滅,還誅反者,夜郎遂入朝,上以為夜郎王。</p>
<p>又曰:昭帝始元中,牂柯、談指、同并等二十四邑,凡三萬餘人皆反,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt8" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>并音伴。談指、同并,後皆為縣,屬漢牂柯郡。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>遣水衡郡都尉發蜀郡、犍為兵擊破之。後姑繒、葉榆人復反,鈎町侯亡波率其人擊之,有功,漢立亡波為鈎町王。至成帝河平中,夜郎王興,與鈎町王禹、漏臥侯俞,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt9" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>漏臥侯,邑名,後為縣,屬牂柯。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>更舉兵相攻。牂柯太守請發兵誅興等。議者以道遠不可擊,遣太中大夫張匡持節和解,并不從。杜欽說王鳳曰:「張匡和解蠻夷王侯,王侯不從,不憚國威,其效可見。恐議者選耎,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt10" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>選耎,怯不前之意也。選音息兗反,耎音人兗反。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>復守和解,太守察動靜有變,乃以聞之,如此,則復曠一時。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt11" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>曠,空也。一時,三月。言空廢一時,不早發兵也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>王侯得收獵其眾,申固其謀,黨助眾多,各不勝忿,必相殄滅,自知罪成狂勃,守尉<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt12" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>言起狂勃心而殺守尉。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>遠藏溫暑毒草之地,雖有孫吳將、賁育士,若入水火,往必焦沒,智勇俱亡,所設施屯田守之費,不可勝量。宜因其罪惡未成,未疑漢加誅,陰敕旁郡守尉練士馬,大司農先調谷積要害處,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt13" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>調,發也。要害者,在我為要,於敵為害也。調,音徒釣切。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>選任職太守往,以秋涼時入,誅其王侯尤不軌者。即以為不毛之地,亡用之人,聖王不以勞中國,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt14" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>即猶若也。不毛,言不生草木也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>宜罷郡,放棄其民,絕其王侯,勿復通。如以先帝所立,累代之功不可隳壞,亦宜因其萌芽,早斷絕之。及已成形後師興,則萬姓被害矣。」鳳於是荐陳立為牂柯太守。立至牂柯,乃從吏數十人出行,無何,召興,將數千人出往,立數責,因斷興頭,出,曉其眾,皆釋兵降。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt15" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>釋,解也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>興子耶務收余兵,迫脅旁二十邑反,立又擊平之。</p>
<p>《後漢書》曰:夜郎者,初,有女子浣於遁水,有三節大竹,流入足間,聞其中有號聲,剖竹視之,得一男子,歸而養之。及長,有才武,自立為夜郎侯,以竹為姓。武帝平南夷,夜郎侯迎降,天子賜其王印綬,後遂殺之。夷獠咸以竹王非血氣所生,甚重之,求為立後,牂柯太守吳霸以聞天子,乃封其三子為侯,死,配食其父。今夜郎縣,有竹王神,是也。</p>
</section><section data-mw-section-id="4"><h3 id="dian"><span id="id-.E6.BB.87" typeof="mw:FallbackId"/></h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:南夷君長,其西靡莫之屬以十數,滇地最大。皆椎髻,耕田,有邑聚。楚威王時,使將軍莊蹻將兵循江上略巴、黔中以西。莊蹻至滇池,地方三百里,旁平地肥饒數千里,以兵威定屬楚。欲歸報,會秦擊奪楚巴、黔中郡,道塞不通,因乃以其眾王滇,變服從其俗,以長之。秦時,嘗破,略通五尺道。漢元狩中,天子乃令王然於、伯始昌、呂越人等十餘輩,間出西南夷,指求身毒國。至滇,滇王當羌乃留為求道。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt16" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>師古曰:當羌,滇王名。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>四歲余,皆閉昆明,莫能通。滇王與漢使言:「漢孰與我大?」及夜郎侯,亦然。各自以一州王,不知漢廣大。使者還,因盛言滇大國,足事親附。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt17" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>師古曰:可專事招來之,令其親附也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>天子注意焉。及南粵已滅,乃使王然於以兵威風諭滇王入朝。滇王有眾數萬人,其旁東北勞深、靡莫皆同姓,相杖未肯聽。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt18" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>杖猶倚也。相依倚為援,而不聽滇王入朝也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>勞、莫數侵犯使者吏卒。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前109年_(提及)" title="Category:前109年 (提及)" about="#mwt19" typeof="mw:Transclusion"><span title="前109年">元封二年</span></a>,天子發巴蜀兵擊滅勞深、靡莫,以兵臨滇。滇王始首善,以故弗誅。滇王離西夷,舉國降,請置吏入朝。於是以為益州郡,賜滇王印,復長其民。西南夷君長以百數,獨夜郎、滇受王印。滇,小邑也,最寵焉。</p>
<p>《後漢書》曰:滇郡有池,周回二百餘里,水源深,而末更淺狹,有似倒流,故謂之滇池。河土平敞,多出鸚鵡、孔雀,有鹽池、田漁之饒,金銀、畜產之富。人俗豪汰,居官者皆富及累代。及王莽政亂,益州郡夷棟蠶、若豆等起兵殺郡守,越巂姑復夷人大牟亦皆叛。莽遣寧始將軍廉丹,發巴、蜀吏人卒徒十萬擊之,連年不克而還。以廣漢、文齊為太守,群夷始得其和。及公孫述據益土,齊固守拒險。聞光武即位,乃間道遣使自聞。蜀平,徵為鎮遠將軍,封成義侯。於道卒,詔為起祠堂,郡人立廟祠之。</p>
<p>又曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:42年_(提及)" title="Category:42年 (提及)" about="#mwt20" typeof="mw:Transclusion"><span title="42年">建武十八年</span></a>,夷渠帥棟蠶,與姑復、挵棟、揲榆、連然、滇池、建憐、昆明諸種反叛,遣武威將軍劉尚發卒擊之。尚軍渡瀘水,入益州界。群夷皆棄壘奔走,尚進軍,連戰皆破之。追至不韋,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt21" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>孫盛《蜀譜》曰:初,秦徙呂不韋子弟宗族於蜀。漢武開西南夷,置郡縣,徙呂氏以充之,因置不韋縣。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>斬獲甚眾,諸夷悉平。</p>
<p>又曰:章帝元和中,蜀郡王阜為太守,政化尤異,有神馬四匹出滇池中。</p>
<p>《蜀志》曰:後主<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt22" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“224年”或“253年”或“305年”或“314年”或“387年”或“820年”">建興二年</span></a>,諸葛亮率眾南徵,所戰皆捷。孟獲者,為夷所服,募生致之。既得,使觀於營陣之間,問曰:「此軍何如?」獲曰:「不知虛實,故敗。定易勝耳。」亮縱之,使更戰。七擒而亮猶遣獲,獲止不去,曰:「公,天威也,南人不復反矣!」遂至滇池,南中皆平。</p>
</section><section data-mw-section-id="5"><h3 id="qiong"><span id="id-.E9.82.9B" typeof="mw:FallbackId"/></h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:自滇以北,君長以十數,邛都最大。皆椎髻,耕田,有邑聚。</p>
<p>《後漢書》曰:邛都夷者,武帝所開,以為邛都縣。無几而地陷為<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt23" typeof="mw:Transclusion"></dfn>澤,因名為邛池,南人以為邛河。其後復反叛。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前111年_(提及)" title="Category:前111年 (提及)" about="#mwt24" typeof="mw:Transclusion"><span title="前111年">元鼎六年</span></a>,漢兵自越<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt25" typeof="mw:Transclusion"></dfn>水伐平之,以為越<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt26" typeof="mw:Transclusion"></dfn>郡。其郡土地平原,有稻田。俗多游蕩,而喜謳歌,略與牂柯相類。豪帥放縱,難得制御。王莽時,郡守枚根<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt27" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>枚根,太守姓名也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>調邛人長貴以為軍侯。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt28" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“24年”或“386年”或“410年”">更始二年</span></a>,長貴攻殺根,自立為邛谷王。至光武,因就封之,授越<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt29" typeof="mw:Transclusion"></dfn>太守印綬。後劉尚擊益州夷,路由越巂,長貴聞之,疑尚既定南邊,威法必行己,不得自放縱,即聚兵,招呼諸君長,多釀毒酒,欲先以勞軍,因襲擊尚。尚知其謀,即分兵先據邛都,遂掩長貴,誅之,徙其家屬於成都。</p>
<p>又曰:安帝時,永昌、益州、蜀郡<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt30" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>并今云南郡也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>夷皆叛,眾十餘萬,破壞二十餘縣。益州刺史張喬,乃遣從事楊竦將兵,至<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt31" typeof="mw:Transclusion"></dfn><dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt32" typeof="mw:Transclusion"></dfn>榆破之,渠帥三十六種皆來降附。竦因奏長史奸猾侵犯蠻夷者九十人,皆減死論。</p>
<p>又曰:永平中,邛都太守巴郡張翕政化清平,得夷人和,在郡十七年卒。夷人愛慕,如喪父母。蘇祁斯人叟二百餘人,齎牛羊送喪,至翕本縣,起墳祭祀。詔書嘉美,為立祠堂。後夷人反亂,天子以翕有遺愛,乃拜其子湍為太守,夷人歡喜,皆奉迎道路,曰:「郎君儀貌類我府君。」後湍頗失其心,有欲叛者,諸夷耆老相曉語曰:「當為先府君。」故遂得以安。</p>
<p>《南中八郡志》曰:邛河縱廣二十里,深百餘丈,多大魚,長一、二丈,頭特大,遙視如載鐵釜狀。</p>
<p>李膺《益州記》曰:邛都縣下有一老姥,家貧孤獨,每食,輒有小蛇,頭上戴角,在床間,姥憐飴之。後稍長大,遂長丈餘。令有駿馬,蛇遂吸殺之。令因大忿恨,令姥責出蛇。姥云在床下,令即掘地,愈大而無所見。令遷怒,殺姥。蛇乃感人以靈,言「嗔令何殺我母?當為母報仇!」此後每夜輒聞若風,四十許日。百姓相見,咸驚語:「汝頭那忽戴魚?」是夜,方四十里,與城一時俱陷為湖,土人謂之為陷河。惟姥宅無恙,訖今猶存。漁人釆捕,必依止宿。每有浪,輒居宅側,恬靜無他,風靜水清,猶見城郭樓櫓畟然<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt33" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>畟音測。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>今水淺時,土人沒水,取得舊木,堅貞,光黑如漆,好事者以為枕,相贈焉。</p>
</section><section data-mw-section-id="6"><h3 id="zuo"><span id="id-.E8.8E.8B" typeof="mw:FallbackId"/></h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:自<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt34" typeof="mw:Transclusion"></dfn>以東北,君長以十數,莋都最大。其俗或土著,或移徒。</p>
<p>《後漢書》曰:莋都夷者,武帝所開,以為莋都。縣其人被髮、左衽,言語多好譬類,居處略與汶山夷同。土出長年神藥,仙人山圖所居焉。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前111年_(提及)" title="Category:前111年 (提及)" about="#mwt35" typeof="mw:Transclusion"><span title="前111年">元鼎六年</span></a>,以為沉黎郡。至<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前97年_(提及)" title="Category:前97年 (提及)" about="#mwt36" typeof="mw:Transclusion"><span title="前97年">天漢四年</span></a>,并蜀為西部,置兩都尉,一居旄牛,主徼外夷,一居青衣,主漢人。</p>
</section><section data-mw-section-id="7"><h3 id="id-_"><span id="id-.EE.8A.9E" typeof="mw:FallbackId"/><dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt37" typeof="mw:Transclusion"></dfn></h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:桐師以東北,至葉榆,名為巂、昆明。編發,隨畜遷徙無常處,無君長,地方可數千里。</p>
<p>《永昌郡傳》曰:越<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt38" typeof="mw:Transclusion"></dfn>郡,在建寧西北千七百里,治江都縣。自建寧,高山相連,至川中平地,東西南北八千餘里。郡特好桑蠶,宜黍,稷、麻、稻、梁。</p>
</section><section data-mw-section-id="8"><h3 id="ran_mang"><span id="id-.E5.86.89.E9.A7.B9" typeof="mw:FallbackId"/>冉駹</h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:自莋以東北,君長以十數,冉駹最大。其俗或著土,或移徙。</p>
<p>《後漢書》曰:冉駹夷者,武帝所開,<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前111年_(提及)" title="Category:前111年 (提及)" about="#mwt39" typeof="mw:Transclusion"><span title="前111年">元鼎六年</span></a>以為汶山郡。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt40" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>今蜀郡西北通化郡地也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>至宣帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前67年_(提及)" title="Category:前67年 (提及)" about="#mwt41" typeof="mw:Transclusion"><span title="前67年">地節三年</span></a>,夷人以立郡賦重,帝乃省并蜀郡,為北部都尉。其山有六夷七羌九氐,各有部落。其王侯頗知文書,而法俗嚴重。貴婦人,黨母族,死則燒其尸。土氣多寒,雖在盛夏,冰猶未釋。皆依山居止,累石為室,高者至十餘丈,為邛籠。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt42" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>今彼土夷人呼為雕。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>又土地剛鹵,不生谷、粟、麻、菽,惟以麥為資。而宜畜牧,有旄牛,無角,一名犝牛,肉重千斤,毛可為眊。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt43" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>ㄔ,徒冬切。<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。"></dfn>,音貳。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>出名馬,有羚羊,<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt44" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>羚音靈。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>可療毒。又有食藥鹿,鹿麑有胎者,其腸中糞亦療毒疾。又有五角羊、麝香、輕毛毼雞、猩猩。其人能作旄氈、班罽、青頓、毞、羊羧之屬。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt45" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>青頓、毞并未詳,字書無二字。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>特多雜藥。地有咸土,煮以為鹽,麡、羊、牛、馬,食之皆肥。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt46" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>麡音子兮切。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>其西又有三河、槃於虜,北有黃石、北地、盧水胡,其表乃為徼外。後靈帝時,復分蜀郡北部為汶山郡。</p>
</section><section data-mw-section-id="9"><h3 id="bai_ma"><span id="id-.E7.99.BD.E9.A6.AC" typeof="mw:FallbackId"/>白馬</h3>
<p><a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/漢書" title="漢書">漢書</a>》曰:蜀之西,冉<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt47" typeof="mw:Transclusion"></dfn>ζ以東北,君長以十數,白馬最大,皆氐類也。</p>
<p>《后漢書》曰:白馬氐者,武帝元鼎中,分開廣漢西部,合以為武都。土地險阻,有麻田,出名馬、牛、羊、漆、蜜。氐人勇戇抵冒,貪貨死利。居於河池,一名仇池,方百頃,四面斗絕。數為邊寇,郡縣討之,則依固自守。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:前108年_(提及)" title="Category:前108年 (提及)" about="#mwt48" typeof="mw:Transclusion"><span title="前108年">元封三年</span></a>,氐人反叛,遣兵破之。昭帝元鳳中,氐人復叛,執金吾馬適建<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt49" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>姓馬適,名建。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>等將三輔太常徙討破之。建武初,氐人悉附隴蜀,及隗囂滅,其酋豪乃背公孫述降漢,馬援上復其王侯君長,賜以印綬。後囂族人隗茂反,殺武都太守。氐人大豪齊鍾留為種類所敬信,威服諸豪,與郡丞孔奮擊茂,破斬之。</p>
</section><section data-mw-section-id="10"><h3 id="bai_lang_yi"><span id="id-.E7.99.BD.E7.8B.BC.E5.A4.B7" typeof="mw:FallbackId"/>白狼夷</h3>
<p>《後漢書》曰:永平中,益州刺史梁國朱輔,好立功名,慷慨有大略。在州數歲,宣示漢德,威懷遠夷,自汶山以西,前代所不至,正朔所不加,白狼、槃木、唐菆等百餘國,戶百三十餘萬、口六百萬以上,舉種奉貢,稱為臣仆。輔上疏曰:「臣聞《詩》云:彼狙者歧,有夷之行。《傳》曰:歧道雖僻,而人不遠。詩人誦詠,以為符驗。今白狼王唐菆等慕化歸義,作詩三章。路經邛來大山太零高阪,峭危峻險,百倍岐道。襁負老幼,若歸慈母。遠夷之語,辭意難正。草木異種,鳥獸殊類。有犍為郡掾田恭,與之習狎,頗曉其言。臣輒令訊其風俗,譯其辭語。今遣從事史李陵與恭護送詣闕,并上其樂詩。昔在聖帝,舞四夷之樂;今之所上,庶備其一。」帝嘉之,事下史官,錄其歌焉。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt50" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>《東觀記》載其歌,并載夷人之本語,并重譯訓沼為華言,今《花史》所載者是也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>至和帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:100年_(提及)" title="Category:100年 (提及)" about="#mwt51" typeof="mw:Transclusion"><span title="100年">永元十二年</span></a>,旄牛徼外白狼、樓薄蠻夷王唐繒等,遂率種人十七萬口內屬。</p>
</section><section data-mw-section-id="11"><h3 id="id-_dan_guo__yin_tan_"><span id="id-.EE.8E.AB.E5.96.AE.E5.9C.8B.E3.80.88.E9.9F.B3.E6.AA.80.E3.80.89" typeof="mw:FallbackId"/><dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt52" typeof="mw:Transclusion"></dfn>單國<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt53" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音檀<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></h3>
<p>《後漢書》曰:和帝<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:97年_(提及)" title="Category:97年 (提及)" about="#mwt54" typeof="mw:Transclusion"><span title="97年">永元九年</span></a><dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt55" typeof="mw:Transclusion"></dfn>單國王雍由調遣使重譯奉國珍寶,和帝賜金印、紫綬。安帝永寧初,復遣使朝賀獻樂及幻人--能變化,吐火,自支解,易牛馬頭,又善跳丸--數乃至千,自言我海西人,海西即大秦也。<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt56" typeof="mw:Transclusion"></dfn>單國西南通大秦。明年元會,安帝作樂於庭,封雍由調為漢大都尉,賜印綬、金銀、彩繒各有差。</p>
</section><section data-mw-section-id="12"><h3 id="zang_ke-n8086"><span id="id-.E7.89.82.E6.9F.AF-n8087" typeof="mw:FallbackId"/>牂柯</h3>
<p>《後漢書》曰:初,楚頃襄王時,遣將莊豪從沆水伐夜郎。軍至且蘭,㭬船於岸而步戰。既滅夜郎,因留王滇池。以且蘭有㭬船牂柯處,乃改其名為牂柯。</p>
<p><small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt57" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>《異物志》曰:牂柯,擊船戢也。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>牂柯地多雨潦。俗好巫鬼禁忌。寡畜生,又無蠶桑,故其郡最貧。句<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt58" typeof="mw:Transclusion"></dfn>可縣有<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt59" typeof="mw:Transclusion"></dfn>光榔木,可以為面,百姓資之。</p>
<p>又曰:公孫述時,牂柯大姓龍、傅、尹、董氏,與郡功曹謝暹保境為漢,乃遣使從番禺江奉貢。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt60" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>番禺江,今南海郡。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>光武嘉之,并加褒賞。桓帝時,郡人尹珍自以生於荒裔,不知禮義,乃從汝南許慎、應奉受經書,學成,還鄉里教授。自是,南域始有學焉。</p>
<p>《永昌郡傳》曰:牂柯郡,在建寧東北千二百里,處所險峻,率皆高山而少平地。</p>
<p>《唐書》曰:牂柯蠻首領亦姓謝氏。其地北去兗州一百五十里,東至辰州二千四百里,南至交州一千五百里,西至昆明九百里。無城壁,散為部落而居。土氣郁熱,多霖雨,稻粟再熟。無徭役,惟徵戰之時,乃相屯聚,刻木為契。其法,劫盜者三倍還贓,殺人者出牛馬三十頭,乃得贖死,以納死家。風俗物產,略與東謝同。其首領謝龍羽,大業末據其地,勝兵數萬人。</p>
<p>又曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:620年_(提及)" title="Category:620年 (提及)" about="#mwt61" typeof="mw:Transclusion"><span title="620年">武德三年</span></a>,牂柯蠻首領謝龍羽遣使朝貢,授龍羽牂州刺史,封夜郎郡公。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt62" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“1104年”或“630年”">貞觀四年</span></a>,復朝貢。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:722年_(提及)" title="Category:722年 (提及)" about="#mwt63" typeof="mw:Transclusion"><span title="722年">開元十年</span></a>,大酋長謝元齊死,詔立其嫡孫嘉藝襲其官封。二十五年,大酋長趙君道來朝,獻方物。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt64" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“1535年”或“808年”或“86年”">元和三年</span></a>五月,敕自今已後,委黔南觀察使差本道軍將充押領牂柯、昆明等使。四年正月,遣使來朝。是月,遣中使魏德和領其使,并齎國信物降璽書,賜其王焉。自後朝負不絕。</p>
<p>《臨海異物志》曰:桄榔木生牂柯,外皮有毛,似栟櫚而散生。其木剛,作鋤利如鐵,中石更利,惟中焦根乃致敗耳。皮中有似檮稻米片,又似麥面,作餅餌。</p>
<p>《廣志》曰:<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt65" typeof="mw:Transclusion"></dfn>光榔樹,大四五圍,長五六丈,洪直,旁無枝條。其顛生葉。不過數十,似棕葉。破其木,肌堅難傷。入數寸,得面,赤黃,密糹致可食。</p>
</section><section data-mw-section-id="13"><h3 id="pu"><span id="id-.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/></h3>
<p>《周書·王會》曰:卜人,丹沙。注云:西南之蠻,丹沙所出。按卜人,蓋今之濮人也。</p>
<p>又曰:湯令伊尹為四方獻令,伊尹曰:「臣請正南歐隑<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt66" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>五來切。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small>柱國、指子陸童、百濮九<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt67" typeof="mw:Transclusion"></dfn>,請今以珠璣、玳瑁、象齒、文犀、翠羽、<dfn class="unicode-pua" style="border: 1px solid orange; background: yellow; font-style: normal; cursor: help;" title="此处原字符使用了Unicode私有区编码而无法识别请协助查实修正。原字符为请注意在不同系统中的显示可能完全不同。" about="#mwt68" typeof="mw:Transclusion"></dfn>鶴、短狗為獻。」</p>
<p>《永昌郡傳》曰:云南郡在建寧南四十五里,治云南縣,亦多夷濮,分布山野,千五百人。女大小蹲踞道側。皆持數種器杖,時寇鈔,為郡邑之害。</p>
</section><section data-mw-section-id="14"><h3 id="wei_pu"><span id="id-.E5.B0.BE.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>尾濮</h3>
<p>《永昌郡傳》:郡西南千五百里徼外有尾濮。尾若龜形,長三、四寸。俗坐,輒先穿地空,以安其尾。若邂逅誤折尾,便死。男女長,各隨宜野會,無有嫁娶,猶知識母,不復別父。俗云「貸老相食」,則此濮也。古人所說,非目見也。</p>
<p>《扶南土俗傳》曰:枸利東有蒲羅中人,人皆有尾,長五、六寸。其俗食人。按其地,并西南蒲羅,蓋尾濮之地名也。</p>
<p>梁祚《魏國統》曰:西南有夷,名曰尾濮。其地出玳瑁、犀、象、珠璣、金、銀、葛越、桂木。人皆蠻夷,重譯乃通也。</p>
</section><section data-mw-section-id="15"><h3 id="mu_mian_pu"><span id="id-.E6.9C.A8.E7.B6.BF.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>木綿濮</h3>
<p>郭義恭《廣志》曰:木綿濮,土有木綿樹,多葉。又房甚繁,房中棉,如蠶所作,其大如卷。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt69" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>音拳。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
</section><section data-mw-section-id="16"><h3 id="wen_mian_pu"><span id="id-.E6.96.87.E9.9D.A2.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>文面濮</h3>
<p>《廣志》曰:文面濮,其俗劖面,而以青畫之。<small style="color:var(--color-destructive--visited,#996666)" about="#mwt70" typeof="mw:Transclusion"><span style="color:transparent;font-size:0px"></span>劖,音讒。<span style="color:transparent;font-size:0px"></span></small></p>
</section><section data-mw-section-id="17"><h3 id="zhe_yao_pu"><span id="id-.E6.8A.98.E8.85.B0.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>折腰濮</h3>
<p>《廣志》曰:折腰濮,其俗,生子皆折其腰。</p>
</section><section data-mw-section-id="18"><h3 id="chi_kou_pu"><span id="id-.E8.B5.A4.E5.8F.A3.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>赤口濮</h3>
<p>《廣志》曰:赤口濮,在永昌南。其俗,折其齒,劖其唇使赤;又露身,無衣服。</p>
</section><section data-mw-section-id="19"><h3 id="hei_bo_pu"><span id="id-.E9.BB.91.E5.83.B0.E6.BF.AE" typeof="mw:FallbackId"/>黑僰濮</h3>
<p>《廣志》曰:黑僰濮,在永昌西南,山居,耐勤苦。其衣服,婦人以一幅布為裙,或以貫頭;丈夫以谷皮為衣。其境出白蹄牛、犀、象、武魄、金、銅、華布。</p>
</section><section data-mw-section-id="20"><h3 id="zhu_ti"><span id="id-.E6.9C.B1.E6.8F.90" typeof="mw:FallbackId"/>朱提</h3>
<p>《永昌郡傳》曰:朱提郡,在犍為南千八百里,治朱提縣。川中縱廣五、六十里。有大泉,池水千頃,名千頃池。又有龍池,以灌溉種稻。與僰道接,時多猿,郡取鳴嘯於行人徑次,聲聒人耳。夷分布山谷間,食肉衣皮,雖有人形,禽獸其心,言語服飾,不與華同。有堂狼山,山多毒草,盛夏之月,飛鳥過之,不能得去。</p>
<p>又曰:建寧郡,朱提之東南六百里,土氣和適,盛夏之月,熱不郁蒸;孟冬時,寒不慘慄。</p>
<p>又曰:永昌郡,在云南西七百里。郡東北八十里瀘倉津。此津有鄣氣,往以三月渡之,行者六十人,皆悉悶亂;毒氣中物則有聲,中樹木枝則折,中人則令奄然青爛也。</p>
<p>又曰:興古郡,在建寧南八百里。郡領九縣,縱經千里,皆有瘴氣。蒜谷雞豚魚酒不可食,皆食啖皆病害人。郡北三百有槃江,廣數百步,深十餘丈,此江有毒瘴。九縣之人,皆號曰鳩民,言語嗜欲,不與人同。鳩民咸以三尺布角割作兩襜,不復加針縷之功也,廣頭著前,狹頭覆後,不蓋其形,與裸身無異。</p>
</section><section data-mw-section-id="21"><h3 id="kun_mi_guo"><span id="id-.E6.98.86.E5.BD.8C.E5.9C.8B" typeof="mw:FallbackId"/>昆彌國</h3>
<p>《唐書》曰:昆彌國,一曰出昆明西南夷也,在爨之西,洱河為界,即葉榆河。其俗與突厥略同。相傳云,與匈奴本是兄弟國也。漢武帝得其地,入益州部,其後復絕。諸葛亮定南中,亦所不至。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:621年_(提及)" title="Category:621年 (提及)" about="#mwt71" typeof="mw:Transclusion"><span title="621年">武德四年</span></a>,巂州治中吉弘使南寧,因至其國諭之,至十二月,遣使朝貢。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:645年_(提及)" title="Category:645年 (提及)" about="#mwt72" typeof="mw:Transclusion"><span title="645年">貞觀十九年</span></a>四月,右武侯將軍梁建方討蠻,降其部落七十二,戶十萬九千三百。</p>
</section><section data-mw-section-id="22"><h3 id="xi_cuan"><span id="id-.E8.A5.BF.E7.88.A8" typeof="mw:FallbackId"/>西爨</h3>
<p>《唐書》曰:西爨方,南寧之渠帥也。自云本河東安邑人也,七世祖仕晉,為南寧太守,屬中國亂,遂王蠻夷。梁元帝時,南寧州刺史徐文盛徵詣荊州,有爨瓚者,遂據南寧之地。延袤二千餘里。俗多華民,饒駿馬、明珠、犀、象。瓚死,有二子震、玩,分統其眾。隋開皇初,遣使朝貢。文帝遣韋世沖將兵鎮之,析置恭州、協州、昆州。未几復叛。後遣史萬歲擊之,所至皆破,逾西洱河,臨滇池而還。玩懼而來朝,文帝誅之,諸子沒為官奴,不收其地,因與中國絕。高祖受禪,拜玩子弘達為昆州刺史,令持其父尸歸葬本鄉。益州段綸又遣俞大施至南寧,諭其部落,悉來歸款。自是朝貢不絕。</p>
</section><section data-mw-section-id="23"><h3 id="dong_nu_guo"><span id="id-.E6.9D.B1.E5.A5.B3.E5.9C.8B" typeof="mw:FallbackId"/>東女國</h3>
<p>《唐書》曰:東女國,西羌之別種,以西海中復有女國,故稱東女焉。俗以女為王,東與茂州党項接,東南與雅州接,隔羅女蠻及白狼夷。其境東西九日行,南北二十日行,有大小八十餘城。王所居名康延川,中有弱水南流,用牛皮為船以渡。戶四萬眾,勝兵萬餘人,散在山谷。女王號為賓就,有女官曰高霸,平議國事。在外官僚,并男夫為之。其王侍女數百人,五日一聽政令。王若死,國中多斂金錢,動至數萬,更於王族求令女二人而立之,大者為王,其次為小王。若大王死,即小王嗣立,或姑死而婦繼,無有篡奪。其所居,皆起重層屋,王至九層,國人至六層。其王服青毛綾裙,下領衫,上披青袍,其袖委地。冬則羔裘,飾以紋錦。為小鬟髻,飾之以金。耳垂璫,足履𩌈𩍜。俗重婦人而輕丈夫。文字同於天竺。以十一月為正。</p>
<p>又曰:東女國,其俗每至十月,令巫者齎肴詣山中,散糟麥於空,大咒呼鳥,俄而有鳥始雞,飛入巫者之懷。因剖腹而視之,每有一谷,來歲必登;若有霜雪,必多災異。其俗信之,名為鳥卜。其居喪,服飾不改,為父母則三年不櫛沐。貴人死者,或剝其皮而藏之,內骨於瓶中,揉以金屑而埋之。國王將葬,其大臣親屬殉死者數十人。隋大業中,蜀王秀遣使招之,拒而不受。武德中,女王國斂臂鈐湯湯傍氏始遣使貢方物,高祖厚資遣之。</p>
<p>又曰:<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:686年_(提及)" title="Category:686年 (提及)" about="#mwt73" typeof="mw:Transclusion"><span title="686年">垂拱二年</span></a>,東女國王斂臂遣大臣湯劍石來朝,仍請官號。則天冊拜斂臂為左玉鈐衛將軍,仍以瑞錦制蕃服以賜之。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:需要指定公元的紀年" title="Category:需要指定公元的紀年" about="#mwt74" typeof="mw:Transclusion"><span title="請指定為“692年”或“920年”">天授三年</span></a>,其王俄琰兒來朝。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:741年_(提及)" title="Category:741年 (提及)" about="#mwt75" typeof="mw:Transclusion"><span title="741年">開元二十九年</span></a>十二月,其王趙曳夫遣子獻方物,命有司宴於曲江,令宰臣已下同宴。又封曳夫為歸昌王,賜其子帛,放還,復以男子為王。<a rel="mw:WikiLink" href="https://zh.wikisource.org/wiki/Category:793年_(提及)" title="Category:793年 (提及)" about="#mwt76" typeof="mw:Transclusion"><span title="793年">貞元九年</span></a>七月,其王湯立悉與哥鄰國王董臥庭、白狗國王羅陀忽、逋租國王弟鄧吉知、南水國王蘇唐磨、咄霸國王蕃藐蓬,各率其種落,詣劍南西川內附。其哥鄰等國,皆散居山川。弱水王,即國初女國之弱水部落,其悉董國在弱水西,故亦謂之弱水西悉董王。舊皆分隸邊郡,祖父例授將軍、中郎、果毅等官。自中原多故,皆為吐番所役屬。其部大者不過三、二千戶,各置縣令十數人理之。土有絲絮,歲輸於吐蕃。至是悉與之同盟,相率獻款,兼齎天寶中國家所賜官告共三十九通以進,西川節度使韋皋處其眾於維霸保等州,給以種糧、耕牛,咸樂生業。立悉等數國王自來朝,召見謚麟德殿,授官賞各有差。</p>
</section></section></body></html>